NEWS

Tiêu đề của tôi nội dung trang

{"default_contact":"Liên hệ","default_notification":"Thông báo","default_redirect_click":"Nhấn vào đây nếu đợi quá lâu.","default_fullname":"Họ và tên","default_email":"Email","default_address":"Địa chỉ","default_phone":"Điện thoại","default_send":"Gởi đi","default_reset":"Làm lại","default_select_all":"Chọn tất cả","default_captcha":"Mã bảo vệ","default_input_captcha":"Nhập vào mã bảo vệ","default_contact_send_success":"Bạn đã gởi liên hệ thành công","default_contact_send_false":"Bạn đã gởi liên hệ thất bại","default_back_page_home":"Quay về trang chủ","product_sort_name_asc":"Sắp xếp theo tên (A-Z)","product_sort_name_desc":"Sắp xếp theo tên (Z-A)","product_sort_price_asc":"Sắp xếp theo giá (Nhỏ -> Lớn)","product_sort_price_desc":"Sắp xếp theo giá (Lớn -> Nhỏ)","product_sort_price_sale_asc":"Sắp xếp theo khuyến mãi (Không -> Có)","product_sort_price_sale_desc":"Sắp xếp theo khuyến mãi (Có -> không)","key_option_product_discount":"Sản phẩm khuyến mãi","key_option_product_new":"Sản phẩm mới","key_option_product_special":"Sản phẩm đặt biệt","key_option_product_hot":"Sản phẩm Hot","key_option_news_new":"Tin mới","key_option_news_highlight":"Tin nổi bật","key_option_news_special":"Tin đặc biệt","key_option_news_hot":"Tin hot","key_option_classified_news_highlight":"Tin rao nổi bật","default_newsletter_thanks":"Cảm ơn bạn đã đăng ký trên hệ thống của chúng tôi","error_email_exists":"Email đã tồn tại trong hệ thống","error_email_not_exists":"Email không tồn tại trong hệ thống","error_email_invalid":"Địa chỉ email phải đúng cú pháp, ví dụ: info@tenmien.vn!","member_change_info_success":"Thông tin thay đổi thành công.","member_change_info_fail":"Thay đổi thông tin thất bại.","member_change_password_success":"Mật khẩu thay đổi thành công","member_change_password_fail":"Mật khẩu thay đổi thất bại","member_login_success":"Bạn đã đăng nhập thành công","member_register_success":"Đăng ký tài khoản thành công","member_register_fail":"Đăng ký tài khoản thất bại","member_send_password_new_mail_success":"Mật khẩu mới đã gửi về email đăng ký!","member_send_password_new_fail":"Lấy lại mật khẩu thất bại","error_account_not_found":"Không tìm thấy tài khoản trong hệ thống.","error_limit_login":"Bạn đã nhập sai vượt quá số lần quy định. Vui lòng đăng nhập lại sau:","error_username_required":"Bạn vui lòng nhập tên truy cập","error_username_not_exists":"Tên truy cập không tồn tại.","error_username_space":"Tên truy cập không được chứa khoảng trắng","error_username_exists":"Tên truy cập đã tồn tại","error_account_block":"Tài khoản đã bị khóa","error_password_not_exists":"Mật khẩu bạn nhập không chính xác.","error_password_required":"Bạn vui lòng nhập mật khẩu","error_password_not_regex":"Mật khẩu phải chứa ít nhất 6 ký tự. Bao gồm chữ in hoa, chữ thường và số.","error_password_old_required":"Nhập vào mật khẩu hiện tại của bạn","error_password_old_invalid":"Mật khẩu cũ không đúng","error_password_confirm_invalid":"Mật khẩu phải chứa ít nhất 6 ký tự. Bao gồm chữ in hoa, chữ thường và số.","error_register_is_login":"Bạn đã đăng nhập vào hệ thống. Vui lòng đăng xuất để thực hiện tính năng này","page_login":"Đăng nhập","error_fullname_required":"Bạn vui lòng nhập họ tên","error_fullname_max_length":"Họ tên Không vượt quá 55 ký tự","error_address_max_length":"Địa chỉ không vượt quá 150 ký tự","error_email_required":"Bạn vui lòng nhập email","error_content_required":"Bạn vui lòng nhập nội dung","error_content_max_length":"Nội dung gửi không được vượt quá 5000 ký tự","error_phone_required":"Bạn vui lòng nhập số điện thoại","error_phone_syntax":"Số điện thoại phải đủ 8 số hoặc lớn hơn, ví dụ: 19009477, 0967897890, 0286253737, ...","error_phone_exists":"Số điện thoại đã tồn tại trong hệ thống","error_captcha_required":"Bạn vui lòng nhập mã bảo vệ","error_captcha_invalid":"Mã bảo vệ không đúng","error_token_csrf_invalid":"Token không hợp lệ","time_invalid":"Thời gian không hợp lệ","forms_required":"Trường này là bắt buộc","forms_send_success":"Bạn đã gửi thông tin đăng ký thành công","forms_send_false":"Bạn đã gửi thông tin đăng ký thất bại","forms_undefined":"Không xác định được biểu mẫu","authentication_otp":"Xác thực OTP","authentication_otp_note":"Vui lòng kiểm tra điện thoại để lấy mã Xác thực.","error_limit_send_authentication_phone":"Quý khách đã đạt đến giới hạn xác thực số điện thoại.","error_time_resend_authentication_phone":"Chưa đến thời gian gửi lại.","send_code_otp_success":"Gửi mã OTP thành công","send_code_otp_error":"Gửi mã OTP thất bại","authentication_phone":"Xác thực số điện thoại","authentication_enter_code":"Nhập mã xác thực","authentication":"Xác thực","authentication_phone_re_send":"Gửi lại","authentication_phone_success":"Xác thực điện thoại thành công","verify_success":"Xác minh thành công","titile_authentication_phone_success":"Xác thực thành công","authentication_phone_error":"Xác thực điện thoại thất bại","warning_custom_no_authentication_phone":"Quý khách chưa xác thực số điện thoại","warning_phone_number_you_have_verified":"Số điện thoại của bạn đã xác minh","error_customer_access_page_here":"Quý khách chưa được truy cập trang này","skip_authenction":"Bỏ qua xác thực","error_enter_phone_invalid":"Khách hàng vui lòng nhập số điện thoại hợp lệ","error_info_invalid":"Thông tin không hợp lệ","error_code_verify_required":"Vui lòng nhập mã xác thực OTP","save_info_failed":"Lưu thông tin thất bại","save_info_success":"Lưu thông tin thành công","news":"Tin Tức","back_to_home":"Quay lại trang chủ","content_404":"Xin lỗi! Trang bạn đang tìm kiếm không tồn tại.","mail_welcome":"Xin chào: Anh\/Chị","best_regards":"Trân trọng,","admin_website":"Ban quản trị","lost_password_subject":"Yêu cầu mật khẩu mới cho tài khoản!","lost_password_info":"Chúng tôi vừa nhận được yêu cầu khôi phục mật khẩu từ phía bạn. Vui lòng nhấn vào","lost_password_link":"đường dẫn","lost_password_active":"sau để kích hoạt mật khẩu mới.","news_password":"Mật khẩu mới:","account":"Tài khoản:","lost_password_contact":"Nếu Anh\/chị có bất kỳ câu hỏi nào, xin liên hệ với chúng tôi qua mail","product":"Sản phẩm","service":"Dịch vụ","onepay_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán OnePay.vn","product_payment_onepay":"Thanh toán OnePay","product_payment_onepay_atm":"OnePay cổng nội địa","product_payment_onepay_int":"OnePay cổng quốc tế","napas_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán Napas","product_payment_napas":"Thanh toán NaPas","product_payment_napas_atm":"Thanh toán NaPas nội địa","product_payment_napas_int":"Thanh toán NaPas quốc tế","product_payment_sacombank":"Thanh toán qua Sacombank","paypal_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán Paypal.com","product_payment_paypal":"Thanh toán PayPal","error_money_limit":"Số tiền lớn hơn mức cho phép của Paypal vui lòng chọn phương thức thanh toán khác","cart_paypal_express":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán Paypal Express","vnpay_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán Vnpayment.vn","product_payment_vnpay":"Thanh toán VNPAY","zalopay_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán ZaloPay","product_payment_zalopay":"Thanh toán ZaloPay","product_payment_zalopay_app":"Thanh toán qua ví ZaloPay","product_payment_zalopay_atm":"Thanh toán ZaloPay cổng ATM","product_payment_zalopay_int":"Thanh toán ZaloPay cổng Visa\/MasterCard","error_zalopay_create_url_fail":"Tạo thanh toán qua ZaloPay thất bại. Vui lòng kiểm tra lại thông tin đơn hàng khi thanh toán.","zalopay_create_url_error":"ZaloPay tạo đơn hàng thất bại.","error_zalopay_payment_int":"Số tiền tối thiểu thanh toán qua cổng ZaloPay là 10.000đ","momo_cart":"Hệ thống sẽ chuyển qua cổng thanh toán MoMo","product_payment_momo":"Thanh toán qua ví MoMo","error_momo_create_url_fail":"Tạo thanh toán qua MoMo thất bại. Vui lòng kiểm tra lại thông tin đơn hàng khi thanh toán.","momo_create_url_error":"MoMo tạo đơn hàng thất bại.","error_momo_payment":"Số tiền tối thiểu thanh toán qua cổng MoMo là 1000đ","addon_video_relate":"Video liên quan","addon_video_empty":"Không có video thuộc chủ đề này","addon_video_error_notfound":"Không tìm thấy video trên hệ thống"}

{"company_logo":"https:\/\/tegox.vn\/datafiles\/29904\/upload\/members\/Logo%20TegoX%20H%C4%90%20-%20New1.png","company_name":"tegox.vn","company_email":"support@tegox.vn","company_phone":"+84 272 249 6345","company_address":"VFI 7-6 Lô B219A - B219B, Đường C, KCN Thái Hòa, Xã Đức Lập, Tỉnh Tây Ninh, Việt Nam","company_fax":"","date_now":1776301020,"company_tags":[],"search_keyword":null,"facebook_comment":"https:\/\/tegox.vn\/tin-tuc","breadscrumb":[{"url":"https:\/\/tegox.vn","name":"HOME","icon":"","active":false},{"url":"javascript:void(0)","name":"NEWS","icon":"","active":true}],"list_products_tmp":[],"list_section":[{"id":6927,"name":"SECTION-336","seo_name":"#w30s-section-6927","url":"#w30s-section-6927"},{"id":6928,"name":"SECTION-358","seo_name":"#w30s-section-6928","url":"#w30s-section-6928"},{"id":6951,"name":"SECTION-564","seo_name":"#w30s-section-6951","url":"#w30s-section-6951"},{"id":8194,"name":"SECTION-8194","seo_name":"#w30s-section-8194","url":"#w30s-section-8194"},{"id":6929,"name":"SECTION-507","seo_name":"#w30s-section-6929","url":"#w30s-section-6929"}],"category_image_url":"https:\/\/tegox.vn\/assets\/images\/no-image.jpg","type_page":6,"id_page":3293,"widget_98166":{"content_data":[{"id":27478,"title":"American","code":"us","is_expires":false,"is_active":0},{"id":27477,"title":"Tiếng Việt","code":"vn","is_expires":false,"is_active":1}]},"widget_98167":{"content_data":[]},"widget_98170":{"content_data":{"content":"<\/span>"}},"widget_98171":{"content_data":{"content":""}},"widget_3961630":{"content_data":{"content":"THÔNG BÁO<\/span><\/p>\n\nCông ty TNHH Công Nghệ TEGOX trân trọng thông báo đến quý khách hàng và Đối tác&nbsp;thời gian nghỉ tết Nguyên Đán&nbsp;2023<\/em><\/span><\/p>\n\nNghỉ từ ngày 18.01.2023&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;Đến hết ngày 29.01.2023<\/span><\/p>\n\nĐi làm trở lại từ thứ Hai, 30.01.2023<\/span><\/p>\n\n \n \nKính chúc quý khách hàng và đối tác có một kỳ nghỉ lễ vui vẻ!<\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n"}},"widget_95191":{"content_data":[{"id":446121,"name":"SẢN PHẨM PHÂN BÓN DINH DƯỠNG DẠNG VIÊN SỦI","desc":"Dinh dưỡng ph&acirc;n b&oacute;n l&aacute; dạng bột d&ugrave;ng phun tr&ecirc;n l&aacute; c&oacute; thể l&agrave; kẽm sunphate, borax hay boric, sắt sunphate, mangan sunphate, đồng sunphate, amoni molypdate, ure, KH2PO4, K2HPO4, KNO3 v&agrave; c&aacute;c nguy&ecirc;n tố đất hiếm<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n","content":"Th&agrave;nh phần dinh dưỡng<\/b>: dinh dưỡng ph&acirc;n b&oacute;n l&aacute; dạng bột d&ugrave;ng phun tr&ecirc;n l&aacute; c&oacute; thể l&agrave; kẽm sunphate, borax hay boric, sắt sunphate, mangan sunphate, đồng sunphate, amoni molypdate, ure, KH2PO4, K2HPO4, KNO3 v&agrave; c&aacute;c nguy&ecirc;n tố đất hiếm. Hoặc c&oacute; thể l&agrave; 2 chất hoặc hỗn hợp như humic acid, amino acid, polyglutamic acid v&agrave; chitosan. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&ocirc;ng thức chung<\/b>: <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<ul>\n\t<li style=\"text-align:justify; margin:0cm 0cm 0.0001pt 36pt\">Th&agrave;nh phần dinh dưỡng: 35 &ndash; 60%<\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"text-align:justify; margin:0cm 0cm 0.0001pt 36pt\">Th&agrave;nh phần tạo chua: 15 &ndash; 30%<\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"text-align:justify; margin:0cm 0cm 0.0001pt 36pt\">Muối tạo CO2: 15 &ndash; 30% <\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"text-align:justify; margin:0cm 0cm 0.0001pt 36pt\">Th&agrave;nh phần kết d&iacute;nh ẩm: 0.5 &ndash; 5%<\/span><\/span><\/span><\/li>\n\t<li style=\"text-align:justify; margin:0cm 0cm 8pt 36pt\">Chất hoạt động bề mặt: 0.5 &ndash; 3%<\/span><\/span><\/span><\/li>\n<\/ul>\n\nTh&agrave;nh phần tạo chua<\/b>: muối tartrate (thường muối natri, canxi, kali), axit citric, axit fumaric, axit hexanodioic, axit oxysuccinic v&agrave; axit amin h&ograve;a tan trong nước. Thường sử dụng l&agrave; tartrate. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nT&aacute;c nh&acirc;n tạo CO2<\/b>: C&oacute; thể sử dụng muối c&acirc;y ngải t&acirc;y, bột soda v&agrave;ng v&agrave; sodium bicarbonate. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTh&agrave;nh phần kết d&iacute;nh<\/b>: c&oacute; thể l&agrave; bất kỳ loại n&agrave;o như polyethylene glycol 6000, POVIDONE K 30 BP\/USP (hoặc PVP K30), v&agrave; hydroxypropyl cellulose (HPC) <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTh&agrave;nh phần hoạt động bề mặt<\/b>: c&oacute; thể sử dụng sodium lauryl sulphate (SLS)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;ch tiến h&agrave;nh<\/b>: Hỗn hợp trộn c&aacute;c th&agrave;nh phần dạng bột phải được th&ocirc;ng qua r&acirc;y 80-160mesh. Trộn hỗn hợp với dung m&ocirc;i gốc cồn để l&agrave;m ẩm, sau khi hỗ hợp đủ ẩm sẽ được đưa v&agrave;o m&aacute;y &eacute;p vi&ecirc;n c&oacute; k&iacute;ch thước ph&ugrave; hợp. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nMột số quy tr&igrave;nh thực hiện<\/b>: <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n1. Muối tartrate 300g, muối wormwood (c&acirc;y ngải t&acirc;y) 290g, humic acids 400g, sodium lauryl sulphate 5g. Tất cả ở dạng bột th&ocirc;ng qua r&acirc;y 80 - 160mesh, hỗn hợp trộn đều với dung dịch 5g polyethylene glycol 6000 trộn với 50 &ndash; 100ml dung dịch cồn khan, d&ugrave;ng dung dịch n&agrave;y để l&agrave;m ướt. Sau đ&oacute; đưa v&agrave;o m&aacute;y n&eacute;n vi&ecirc;n c&oacute; thể thu được vi&ecirc;n sủi n&eacute;n 40% humic acid. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2. Citric acid 240g, saleratus (sodium bicarbonate) 200g, zinc sulfate 500g, sodium lauryl sulphate 30g. Tất cả ở dạng bột th&ocirc;ng qua r&acirc;y 80 - 160mesh, hỗn hợp trộn đều với dung dịch 30g polyethylene glycol 6000 trộn với 100 &ndash; 200ml dung dịch cồn khan, d&ugrave;ng dung dịch n&agrave;y để l&agrave;m ướt. Sau đ&oacute; đưa v&agrave;o m&aacute;y n&eacute;n vi&ecirc;n c&oacute; thể thu được vi&ecirc;n sủi n&eacute;n kẽm 50%.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3. 300g tartrate, 290g saleratus (sodium bicarbonate), 400g polyglutamic acid, 5g POVIDONE K 30 BP\/USP. Tất cả ở dạng bột th&ocirc;ng qua r&acirc;y 80 - 160mesh, hỗn hợp trộn đều với dung dịch 5g polyethylene glycol 6000 trộn với 50 &ndash; 100ml dung dịch cồn khan, d&ugrave;ng dung dịch n&agrave;y để l&agrave;m ướt. Sau đ&oacute; đưa v&agrave;o m&aacute;y n&eacute;n vi&ecirc;n c&oacute; thể thu được vi&ecirc;n sủi n&eacute;n 40% polyglutamic acid.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nT&agrave;i liệu tham khảo: Foliage fertilizer effervescent tablet and preparation thereof<\/b>. Theo Google Patents: CN101328087A. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n","image_url":"https:\/\/tegox.vn\/datafiles\/29904\/upload\/files\/soil-766281_1920.jpg?t=1752863201","image_thumb_url":"https:\/\/tegox.vn\/datafiles\/29904\/upload\/thumb_files\/soil-766281_1920.jpg?t=1752863041","tags":"","count_view":3543,"seo_name":"san-pham-phan-bon-dinh-duong-dang-vien-sui","date_update":1595919149,"date_created_format":1595927938,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/tegox.vn\/san-pham-phan-bon-dinh-duong-dang-vien-sui"},{"id":446119,"name":"PHÂN URE PHỦ ZEOLITE DÙNG VỚI CÁC CHẤT KẾT DÍNH KHÁC NHAU: CHẾ TẠO, TÍNH CHẤT VẬT LIỆU VÀ NGHIÊN CỨU GIẢI PHÓNG NITO","desc":"Ure thường được sử dụng rộng r&atilde;i cho c&acirc;y n&ocirc;ng nghiệp như nguồn ph&acirc;n b&oacute;n gi&agrave;u nito<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n","content":"Ure thường được sử dụng rộng r&atilde;i cho c&acirc;y n&ocirc;ng nghiệp như nguồn ph&acirc;n b&oacute;n gi&agrave;u nito. Tuy nhi&ecirc;n phần lớn lượng nito (40-60%) bị thất tho&aacute;t th&ocirc;ng qua bay hơi (amoni), ph&acirc;n hủy v&agrave; tho&aacute;t theo d&ograve;ng nước dẫn đến &ocirc; nhiễm m&ocirc;i trường nghi&ecirc;m trọng (Davidson, 2009; Savci, 2012). Ngo&agrave;i ra, c&acirc;y trồng đ&ograve;i hỏi sử dụng nguồn nito nhiều lần lặp lại dẫn đến giảm hiệu quả sử dụng nito v&agrave; tăng chi ph&iacute; ph&acirc;n b&oacute;n c&ugrave;ng nh&acirc;n c&ocirc;ng. Ph&acirc;n b&oacute;n giải ph&oacute;ng c&oacute; kiểm so&aacute;t (control release fertilizers - CRF) c&oacute; thể cung cấp nito dần dần, ph&ugrave; hợp với nhu cầu dinh dưỡng của c&acirc;y trồng v&agrave; tăng cường hiệu quả sử dụng nito bằng c&aacute;ch giảm thất tho&aacute;t v&agrave;o m&ocirc;i trường. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c vật liệu phủ sử dụng chế tạo CRF đ&oacute;ng vai tr&ograve; quan trọng nhằm tạo r&agrave;o cản khuếch t&aacute;n nito để c&oacute; thể kiểm so&aacute;t sự giải ph&oacute;ng n&agrave;y. Hiệu quả của vật liệu phủ phụ thuộc v&agrave;o c&aacute;c yếu tố như độ d&agrave;y lớp phủ, t&iacute;nh giữ nước, ổn định nhiệt, cấu tr&uacute;c h&oacute;a học v&agrave; t&iacute;nh chất vật l&yacute; của vật liệu phủ. C&aacute;c vật liệu phủ thường c&oacute; 2 loại: lớp phủ polymer hữu cơ v&agrave; kho&aacute;ng vật v&ocirc; cơ. C&aacute;c lớp phủ polymer hữu cơ hoặc l&agrave; nhựa resin hoặc nhựa nhiệt dẻo, trong khi c&aacute;c lớp phủ v&ocirc; cơ l&agrave; lưu huỳnh hoặc th&agrave;nh phần kho&aacute;ng kh&aacute;c. C&aacute;c nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu đ&atilde; thử nghiệm c&aacute;c vật liệu polymer v&agrave; non-polymer kh&aacute;c nh&agrave;u l&agrave;m vật liệu phủ để kiểm so&aacute;t sự giải ph&oacute;ng chất dinh dưỡng từ ph&acirc;n b&oacute;n. Do chi ph&iacute; cao li&ecirc;n quan đến sản xuất v&agrave; vấn đề &ocirc; nhiễm m&ocirc;i trường từ lớp phủ polymer v&agrave; lưu huỳnh, c&aacute;c nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu đề xuất vật liệu th&acirc;n thiện với m&ocirc;i trường v&agrave; dễ chế tạo như thạch cao, bentonite, zeolite v&agrave; neem l&agrave;m vật liệu phủ cho CRF (Garcia et al., 1996; Choi and Nelson, 1996; Han et al., 2009; Ni et al., 2011; Mulder et al., 2011). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c chất hấp thụ thế hệ mới như zeolite, halloysite, montmorillonite, v&agrave; bentonite nano-clays được sử dụng rộng r&atilde;i l&agrave;m vật liệu phủ do t&iacute;nh chất trao đổi cation cao. Zeolite ((NaKCa)2&minus;3Al3(AlSi)2Si13O) c&oacute; nhiều trong tự nhi&ecirc;n c&ugrave;ng sử dụng đặc t&iacute;nh trao đổi ion v&agrave; n&oacute; c&oacute; thể giữ nước tới 60% trọng lượng của ch&uacute;ng do độ xốp cao. Hơn nữa khả năng hấp thụ cao l&agrave;m zeolite trở th&agrave;nh chất mang ph&acirc;n b&oacute;n n&ocirc;ng nghiệp. C&aacute;c lỗ hổng zeolite c&oacute; thể giữ nito tốt hơn nhiều so với c&aacute;c loại đất s&eacute;t kh&aacute;c như montmorillonite v&agrave; bentonite (Manikandan v&agrave; Subramanian, 2014). Lỗ hổng của zeolite c&oacute; nhiều lỗ hổng si&ecirc;u nhỏ micropores dưới 2 nm, mesopores (2 đến 50nm) v&agrave; macropores (&gt; 50nm) (Cejka v&agrave; Mintova, 2007). Kh&ocirc;ng gian trống trong lỗ rỗng của zeolite c&oacute; từ 35-40% được sử dụng để chuyển ph&acirc;n đạm. Kh&ocirc;ng giống với c&aacute;c loại đất kh&aacute;c (như v&ocirc;i), zeolite kh&ocirc;ng bị ph&acirc;n hủy theo thời gian m&agrave; vẫn ở trong đấy để cải thiện khả năng cung cấp dinh dưỡng. Việc bổ sung v&agrave;o đất c&oacute; thể cải thiện khả năng tăng trưởng bằng c&aacute;ch giữ lại c&aacute;c chất dinh dưỡng c&oacute; lợi cho v&ugrave;ng rễ. Cấu tr&uacute;c xốp của zeolite tự nhi&ecirc;n gi&uacute;p giữ đất tho&aacute;ng kh&iacute; v&agrave; ẩm ướt cũng như hoạt t&iacute;nh trong một thời gian d&agrave;i. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c phương ph&aacute;p vật l&yacute; để chế tạo CRF bao gồm sơn phun, sấy phun, tr&aacute;ng chảo v&agrave; phun sương tr&ecirc;n đĩa quay (rotary disk atomization). CRF sử dụng kho&aacute;ng s&eacute;t được sản xuất phổ biến bằng chảo, trống quay v&agrave; kỹ thuật phủ tầng s&ocirc;i (fluidized-bed coating techniques). Những kỹ thuật n&agrave;y thường được sử dụng để sản xuất CRF thương mại (Shirley Jr. v&agrave; cộng sự, 1982; Gullett v&agrave; Simmons, 1987). Trong quy tr&igrave;nh trống quay, độ d&agrave;y lớp phủ đồng nhất rất kh&oacute; thực hiện được trừ khi sử dụng lượng lớn vật liệu phủ. Độ đồng đều lớp phủ tr&ecirc;n chảo tạo hạt v&agrave; tỷ lệ giải ph&oacute;ng chất dinh dưỡng phụ thuộc v&agrave;o ph&acirc;n bố k&iacute;ch thước hạt, t&iacute;nh kết d&iacute;nh, nhiệt độ sấy v&agrave; số lượng vật liệu phủ. Chất kết d&iacute;nh đ&oacute;ng vai tr&ograve; quan trọng nhất trong qu&aacute; tr&igrave;nh tạo hạt. Khi ph&acirc;n b&oacute;n được phủ tiếp x&uacute;c với nước, &aacute;p suất thẩm thấu sẽ t&iacute;ch tụ b&ecirc;n trong l&oacute;p phủ. Nếu &aacute;p suất thẩm thấu vượt ngưỡng kh&aacute;ng phủ, lớp phủ c&oacute; thể bị vỡ nếu c&oacute; t&iacute;nh chất li&ecirc;n kết k&eacute;m v&agrave; to&agrave;n bộ ph&acirc;n b&oacute;n được giải ph&oacute;ng tự nhi&ecirc;n. Điều n&agrave;y được xem như thất bại. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c chất kết d&iacute;nh kh&aacute;c nhau đ&atilde; được sử dụng để tăng t&iacute;nh ổn định của ph&acirc;n b&oacute;n phủ kho&aacute;ng. Hoeung et al. (2011) sử dụng phối trộn tỷ lệ tinh bột khoai m&igrave; (2% - 10%) v&agrave; đất s&eacute;t bentonite (5%, 7,5% v&agrave; 10%) l&agrave;m chất kết d&iacute;nh cho CRF ureazeolite. Họ quan s&aacute;t thấy tỷ lệ giải ph&oacute;ng chất dinh dưỡng từ CRF giảm khi tăng lượng kết d&iacute;nh (binder). Trong nhiều nghi&ecirc;n cứu trước đ&oacute; cho thấy để tạo ra một ph&acirc;n b&oacute;n c&oacute; kiểm so&aacute;t tốt c&oacute; thể th&ecirc;m c&aacute;c chất kết d&iacute;nh mạnh. C&aacute;c nghi&ecirc;n cứu li&ecirc;n quan đến CRF dựa tr&ecirc;n kho&aacute;ng s&eacute;t tập trung chủ yếu v&agrave;o vật liệu kết d&iacute;nh, do đất s&eacute;t kết d&iacute;nh rất k&eacute;m. Tuy nhi&ecirc;n kh&ocirc;ng c&oacute; nhiều nghi&ecirc;n cứu chi tiết về c&aacute;c chất kết d&iacute;nh ph&acirc;n hủy sinh học kh&aacute;c nhau để cải thiện hiệu quả chế tạo, độ ổn định của sản phẩm v&agrave; tỷ lệ giải ph&oacute;ng ph&acirc;n b&oacute;n phủ zeolite. Mục ti&ecirc;u của nghi&ecirc;n cứu n&agrave;y l&agrave; chế tạo ure CRF dựa tr&ecirc;n phủ zeolite với vật liệu li&ecirc;n kết chi ph&iacute; thấp v&agrave; c&oacute; sẵn, đặc trưng cho ure. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nQuy tr&igrave;nh thử nghiệm tại ph&ograve;ng th&iacute; nghiệm<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nĐể chế tạo ure phủ zeolite, sử dụng chảo tạo hạt g&oacute;c nghi&ecirc;ng 45 độ, tốc độ v&ograve;ng quay 16 v&ograve;ng\/ph&uacute;t. C&aacute;c th&agrave;nh phần được m&ocirc; tả như bảng dưới. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/phân ure 1.png\" style=\"width: 700px; height: 400px;\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/phân ure 2.png\" style=\"width: 700px; height: 280px;\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nDo lực b&aacute;m d&iacute;nh giữa chảo v&agrave; hạt, c&aacute;c hạt c&oacute; xu hướng xoay theo chiều kim đồng hồn v&agrave; di chuyển l&ecirc;n đỉnh chảo rồi rơi xuống đ&aacute;y. Sự di chuyển l&ecirc;n xuống li&ecirc;n tục của c&aacute; hạt v&agrave; hỗn hợp đảm bảo sự pha trộn diễn ra tốt. Chất kết d&iacute;nh lỏng được phun l&ecirc;n ure v&agrave; vật liệu phủ được trộn trong suốt qu&aacute; tr&igrave;nh tạo hạt, cho ph&eacute;p bề mặt hạt hấp phụ vật liệu phủ. Lượng chất kết d&iacute;nh mong muốn được phun thủ c&ocirc;ng v&agrave;o c&aacute;c khoảng thời gian kh&aacute;c nhau trong suốt qu&aacute; tr&igrave;nh cho đến khi đạt được độ d&agrave;y v&agrave; k&iacute;ch thước hạt đồng nhất. Nhiều quy tr&igrave;nh thử nghiệm chứng tỏ quy tr&igrave;nh k&eacute;o d&agrave;i 20 ph&uacute;t th&iacute;ch hợp để đạt được lớp phủ v&agrave; độ d&agrave;y đồng nhất. Sau khi đồng nhất, c&aacute;c hạt ure phủ zeolite được lấy khỏi chảo v&agrave; sấy kh&ocirc; trong 1 giờ ở 40o<\/sup>C. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nKết quả v&agrave; thảo luận<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nChế tạo ZCU (Zeolite Coated Urea)<\/b>: năm loại ZCU được chế tạo bằng c&aacute;ch sử dụng ure l&agrave;m vật liệu cơ bản, zeolite l&agrave;m vật liệu phủ v&agrave; tinh bột bắp, tinh bột khoai t&acirc;y, xi măng trắng, bentonite v&agrave; acrylic polymer (Polyacrylamide) l&agrave;m vật liệu kết d&iacute;nh. Trong qu&aacute; tr&igrave;nh tạo hạt, bụi mịn ch&igrave;m xuống đ&aacute;y v&agrave; hạt nền c&ugrave;ng phần c&ograve;n lại nổi l&ecirc;n tr&ecirc;n của vật liệu. Do sự ph&acirc;n tầng k&iacute;ch thước, c&aacute;c hạt c&oacute; thể được t&aacute;ch ra dễ d&agrave;ng. Vật liệu li&ecirc;n kết l&agrave; yếu tố quan trọng nhất trong qu&aacute; tr&igrave;nh tạo hạt. Ure phủ zeolite kh&ocirc;ng c&oacute; vật liệu li&ecirc;n kết dẫn đến hiệu quả thấp hơn c&aacute;c ZCU kh&aacute;c v&agrave; tạo nhiều bụi hơn. Hiệu quả tạo hạt của UZ-CS (Urea-Zeolite with Corn Starch) v&agrave; UZ-PS (Urea-Zeolite with Potato Starch) tương tự nhau (~88%) nhưng kh&ocirc;ng hiệu quả như UZ-AP (Urea-Zeolite with Acrylic Polymer) v&agrave; UZ-WC (Urea-Zeolite with White Cement) (~94%). Polymer acrylic v&agrave; xi măng trắng tạo kết d&iacute;nh tốt nhất trong CRF ure-Zeolite. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/phân ure 3.png\" style=\"width: 700px; height: 280px;\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nC&aacute;c đặc t&iacute;nh CRF<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nPh&acirc;n t&iacute;ch k&iacute;ch thước hạt: hơn 70% số ure được phủ c&oacute; k&iacute;ch thước hạt trong khoảng 1-2.3mm, Acrylic polymer phủ tốt nhất v&agrave; c&oacute; ph&acirc;n bố đồng đều. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/phân ure 4.png\" \/><\/p>\n\nỔn định cấu tr&uacute;c: trong số 5 loại phủ ure, UZ-WC v&agrave; UZ-AP c&oacute; cấu tr&uacute;c ổn định v&igrave; kh&ocirc;ng bị vỡ hạt sau 24 giờ ng&acirc;m. C&aacute;c hạt UZ bị vỡ trong v&ograve;ng 10 ph&uacute;t sau khi ng&acirc;m trong nước khử ion. Rất &iacute;t vết nứt v&agrave; lỗ hổng nhỏ được ph&aacute;t hiện trong UZ, hạn chế nguy cơ giải ph&oacute;ng theo kiểu nổ (burst). Tinh bột bắp v&agrave; tinh bột khoai t&acirc;y trương phồng v&agrave; biến dạng trong 24 tiếng. UZ-AP trương phồng v&agrave; tạo độ nhớt cao thay v&igrave; tạo ra vết nứt. Tinh bột bắp v&agrave; tinh bột khoai t&acirc;y (UZ-CS v&agrave; UZ-PS) c&oacute; thể duy tr&igrave; từ 2-6 tiếng. Độ nhớt của tinh bột bắp v&agrave; khoai t&acirc;y &iacute;t hơn so với polymer acrylic n&ecirc;n kh&ocirc;ng ổn định như UZ-AP. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/phân ure 5.png\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nPh&acirc;n t&iacute;ch h&igrave;nh th&aacute;i bề mặt: dựa tr&ecirc;n c&aacute;c th&ocirc;ng số tr&ecirc;n UZ-AP được chọn để ph&acirc;n t&iacute;ch h&igrave;nh th&aacute;i bề mặt. H&igrave;nh th&aacute;i v&agrave; độ d&agrave;y lớp phủ của ure được qu&eacute;t dưới k&iacute;nh hiển vi điện tử SEM. Bề mặt ure th&ocirc;, kh&ocirc;ng đồng nhất, chứa c&aacute;c tinh thể d&agrave;i v&agrave; nhỏ, tạo th&agrave;nh v&ograve;ng, lỗ hổng nhỏ rất nhiều đối với ure b&igrave;nh thường. Trong ure phủ, bề mặt mịn, đều, d&agrave;y đặc c&aacute;c lỗ rỗng nhỏ. Độ d&agrave;y lớp phủ l&agrave; từ 135-150&micro;m, v&ugrave;ng xen kẽ giữa vật liệu phủ (acrylic polymer) v&agrave; ure li&ecirc;n tục, kh&ocirc;ng c&oacute; bất kỳ khe hở hoặc khoang rỗng n&agrave;o. Từ tr&ecirc;n kết quả ph&acirc;n t&iacute;ch SEM kết luận rằng zeolite đ&atilde; được phủ th&agrave;nh c&ocirc;ng tr&ecirc;n ure bằng chất kết d&iacute;nh acrylic polymer. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/phân ure 6.png\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nKhả năng giải ph&oacute;ng nito của ZCU<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n\nGiải ph&oacute;ng nito: Trong giờ đầu ti&ecirc;n, ure thủy ph&acirc;n 45% v&agrave; chuyển th&agrave;nh NH4+, phần c&ograve;n lại đ&atilde; bị thủy ph&acirc;n ở thời gian tiếp theo. Tốc độ giải ph&oacute;ng của UZ, UZ-CS v&agrave; UZ-PS gần như bằng nhau trong khoảng 4 tiếng đầu v&agrave; giảm từ UZ-CS, đến UZ-PS v&agrave; cuối c&ugrave;ng UZ do độ nhớt tinh bột trong bắp cao hơn khoai t&acirc;y. Đặc t&iacute;nh gắn kết của xi măng trắng bảo vệ ure (UZ-WC) khỏi c&aacute;c vết nứt mở rộng v&agrave; kiểm so&aacute;t giải ph&oacute;ng chất dinh dưỡng do độ cứng từ xi măng trắng. Tốc độ giải ph&oacute;ng của UZ-AP chậm so với c&aacute;c loại ph&acirc;n b&oacute;n kh&aacute;c. Kh&ocirc;ng tạo NH4+ trong giờ đầu ti&ecirc;n, 10% NH4+ trong giờ thứ 2 v&agrave; 50% đến khi kết th&uacute;c th&iacute; nghiệm (giờ thứ 8) cho thấy tiềm năng thay thế l&agrave;m ph&acirc;n b&oacute;n CRF. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nKết luận<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nUre ohur zeolite được tạo ra từ 5 loại vật liệu kết d&iacute;nh c&oacute; chi ph&iacute; thấp kh&aacute;c nhau theo tỷ lệ kh&aacute;c nhau. Ph&acirc;n b&oacute;n UZ-AP được tạo ra từ 50% ure, 33% zeolite, 6% bentonite, 6% xi măng trắng v&agrave; 5% acrylic polymer được xem l&agrave; tốt nhất trong số c&aacute;c ZCU về khả năng chế tạo, độ bền v&agrave; ổn định cấu tr&uacute;c. Acrylic polymer được xem như chất kết d&iacute;nh hiệu quả nhất trong số tinh bột bắp v&agrave; khoai t&acirc;y. Thử nghiệm SEM x&aacute;c nhận chảo tạo hạt thực hiện c&oacute; hiệu quả v&agrave; c&oacute; lớp phủ mịn, đồng đều. Nghi&ecirc;n cứu ng&acirc;m trong 8 giờ li&ecirc;n tiếp c&aacute;c mẫu cho kết quả kh&aacute;c nhau v&agrave; chứng minh ure phủ Zeolite c&oacute; acrylic polymer c&oacute; thể kiểm so&aacute;t sự giải ph&oacute;ng nito tới 54% so với c&aacute;c loại kh&aacute;c. Do đ&oacute; c&oacute; thể kết luận ure zeolite mới được chế tạo theo c&aacute;ch n&agrave;y cho kết quả tốt nhất.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTheo TegoX dịch,<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nT&agrave;i liệu tham khảo: Zeolite coated urea fertilizer using different binders: Fabrication, material properties and nitrogen release studies<\/b>, 2019.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n","image_url":"https:\/\/tegox.vn\/datafiles\/29904\/upload\/files\/markus-winkler-K4U60JukkHM-unsplash.jpg?t=1752863200","image_thumb_url":"https:\/\/tegox.vn\/datafiles\/29904\/upload\/thumb_files\/markus-winkler-K4U60JukkHM-unsplash.jpg?t=1752863040","tags":"","count_view":4306,"seo_name":"phan-ure-phu-zeolite-dung-voi-cac-chat-ket-dinh-khac-nhau-che-tao-tinh-chat-vat-lieu-va-nghien-cuu-giai-phong-nito","date_update":1595919149,"date_created_format":1595927078,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/tegox.vn\/phan-ure-phu-zeolite-dung-voi-cac-chat-ket-dinh-khac-nhau-che-tao-tinh-chat-vat-lieu-va-nghien-cuu-giai-phong-nito"},{"id":446118,"name":"CÔNG NGHỆ NANO: MỘT GIẢI PHÁP THAY THẾ ĐẦY HỨA HẸN ĐỂ KIỂM SOÁT MẦM BỆNH SAU THU HOẠCH TRONG TRÁI CÂY","desc":"C&ocirc;ng nghệ nano l&agrave; một sự thay thế đầy hứa hẹn để kiểm so&aacute;t bệnh sau thu hoạch. Vật liệu nano c&oacute; thể kết hợp với c&aacute;c hệ thống kiểm so&aacute;t kh&aacute;c như tinh dầu v&agrave; chitosan<\/span><\/span><\/span><\/p>\n","content":"C&Ocirc;NG NGHỆ NANO: MỘT GIẢI PH&Aacute;P THAY THẾ ĐẦY HỨA HẸN ĐỂ KIỂM SO&Aacute;T MẦM BỆNH <\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nSAU THU HOẠCH TRONG TR&Aacute;I C&Acirc;Y<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTr&aacute;i c&acirc;y v&agrave; rau quả rất quan trọng do gi&aacute; trị dinh dưỡng v&agrave; nhiều lợi &iacute;ch cho sức khỏe. Tuy nhi&ecirc;n ch&uacute;ng bị phơi nhiễm với nấm kh&ocirc;ng chỉ tr&ecirc;n c&aacute;nh đồng m&agrave; c&ograve;n ở giai đoạn sau thu hoạch g&acirc;y thiệt hại kinh tế đ&aacute;ng kể (Liu et al. 2018). V&igrave; thế bảo quản sau thu hoạch tr&aacute;i c&acirc;y rất quan trọng. Trong ho&agrave;n cảnh ở nhiều quốc gia việc sử dụng thuốc diệt nấm bằng h&oacute;a chất l&agrave; c&aacute;ch phổ biến để kiểm so&aacute;t bệnh sau thu hoạch. Tuy nhi&ecirc;n việc sử dụng ch&uacute;ng qu&aacute; mức dẫn đến c&aacute;c vấn đề về m&ocirc;i trường, kh&aacute;ng nấm v&agrave; vấn đề sức khỏe (Sharma et al. 2009). Ng&agrave;y nay, c&aacute;c vấn đề m&ocirc;i trường v&agrave; sức khỏe cũng như sự ưa th&iacute;ch của người ti&ecirc;u d&ugrave;ng đối với c&aacute;c sản phẩm kh&ocirc;ng chứa dư lượng h&oacute;a chất dẫn đến việc ph&aacute;t triển c&aacute;c chiến lược mới để kiểm so&aacute;t bệnh hại (Singh and Sharma 2018). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/công nghệ nano 1.jpg\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&ocirc;ng nghệ nano l&agrave; một sự thay thế đầy hứa hẹn để kiểm so&aacute;t bệnh sau thu hoạch. Vật liệu nano c&oacute; thể kết hợp với c&aacute;c hệ thống kiểm so&aacute;t kh&aacute;c như tinh dầu v&agrave; chitosan. Mục ti&ecirc;u của b&agrave;i viết n&agrave;y l&agrave; t&oacute;m tắt th&ocirc;ng tin về việc sử dụng v&agrave; ứng dụng c&ocirc;ng nghệ nano tr&ecirc;n một số loại tr&aacute;i c&acirc;y cũng như mầm bệnh g&acirc;y thiệt hại kinh tế quan trọng ở giai đoạn sau thu hoạch. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrong thập kỷ vừa qua, ng&agrave;nh trồng trọt đ&atilde; c&oacute; nhiều thay đổi trong phạm vi quốc tế, bao gồm chuyển sang thị trường trồng trọt tr&ecirc;n to&agrave;n cầu v&agrave; b&ugrave;ng nổ ng&agrave;nh c&ocirc;ng nghiệp trồng trọt ở nhiều nước đang ph&aacute;t triển. Tr&aacute;i c&acirc;y v&agrave; rau quả sẽ đ&oacute;ng vai tr&ograve; quan trọng nhờ cung cấp c&aacute;c chất dinh dưỡng thiết yếu cho chế độ ăn uống của con người ở c&aacute;c nước ph&aacute;t triển v&agrave; đang ph&aacute;t triển (Organization 2003). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nSản xuất v&agrave; thương mại tr&aacute;i c&acirc;y rau quả đang tăng l&ecirc;n, sản lượng to&agrave;n cầu gần 1 tỷ tấn (Organization 2003). Trung Quốc, Ấn Độ v&agrave; Brazil chiếm khoảng 30% tổng sản lượng tr&aacute;i c&acirc;y tr&ecirc;n to&agrave;n thế giới, Mexico đứng thứ 6 trong c&aacute;c quốc gia sản xuất tr&aacute;i c&acirc;y nhưng phần lớn ti&ecirc;u d&ugrave;ng nội địa n&ecirc;n kh&ocirc;ng t&aacute;c động nhiều đến thị trường thế giới (Organization 2012). Những nỗ lực quan trọng được thực hiện để cải thiện năng suất c&acirc;y trồng v&agrave; chế biến thực phẩm từ thực vật để tăng gi&aacute; trị thị trường của ch&uacute;ng, tuy nhi&ecirc;n những t&aacute;c động đối với tổn thất sau thu hoạch do bệnh thực vật chưa được giải quyết đầy đủ. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nỞ ch&acirc;u &Aacute; c&oacute; sự phục hồi nhanh ch&oacute;ng trong ng&agrave;nh c&ocirc;ng nghiệp trồng trọt, với Trung Quốc v&agrave; Ấn Độ trở th&agrave;nh nh&agrave; sản xuất ch&iacute;nh. Về phần Li&ecirc;n minh Ch&acirc;u &Acirc;u, việc mở rộng thị trường đang c&oacute; những ảnh hưởng s&acirc;u sắc đến c&aacute;c nh&agrave; sản xuất rau quả cả ở những nước th&agrave;nh vi&ecirc;n mới v&agrave; c&aacute;c nước cũ. Sự ph&aacute;t triển tương tự đang xảy ra ở Nam Mỹ v&agrave; Ch&acirc;u Phi. Tr&ecirc;n tất cả c&aacute;c ch&acirc;u lục c&oacute; một xu hướng chung hướng tới gia tăng số lượng c&aacute;c nh&agrave; sản xuất tr&aacute;i c&acirc;y v&agrave; rau củ, amng vai tr&ograve; c&agrave;ng ng&agrave;y c&agrave;ng quan trọng đối với c&aacute;c si&ecirc;u thị v&agrave; tập trung v&agrave;o b&aacute;n lẻ (FAO 2018). Những ph&aacute;t triển n&agrave;y lan rộng khắp h&agrave;nh tinh v&agrave; g&acirc;y ra hậu quả cho việc kiểm so&aacute;t mầm bệnh v&agrave; c&aacute;c lo&agrave;i x&acirc;m lấn (Gustauson et al. 2012). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrong qu&aacute; tr&igrave;nh xử l&yacute; sau thu hoạch rau quả, tổn thất dao động từ 25-60% tổng sản lượng. Điều n&agrave;y do một số yếu tố nhưng một trong số những điều quan trọng nhất l&agrave; việc xử l&yacute; sai, trong đ&oacute; thiệt hại do cơ học v&agrave; c&aacute;c bệnh g&acirc;y ra bởi mầm bệnh đ&oacute;ng vai tr&ograve; quan trọng (Janisiewicz and Korsten 2002). Ng&agrave;y nay việc sử dụng thuốc diệt nấm h&oacute;a học được sử dụng rộng r&atilde;i như một chiến lược để kiểm so&aacute;t mầm bệnh sau thu hoạch. Tuy nhi&ecirc;n ngay cả khi ch&uacute;ng c&oacute; hiệu quả, t&aacute;c động l&ecirc;n m&ocirc;i trường của c&aacute;c phương ph&aacute;p n&agrave;y rất ti&ecirc;u cực v&igrave; ch&uacute;ng rất độc hại (Droby et al. 2002). Do đ&oacute; cần ph&aacute;t triển c&aacute;c lựa chọn thay thế th&acirc;n thiện với m&ocirc;i trường, c&oacute; hiệu quả đối với một loạt c&aacute;c loại c&acirc;y trồng kh&aacute;c nhau. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nPhương ph&aacute;p vật l&yacute;<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c phương ph&aacute;p xử l&yacute; bằng vật l&yacute; l&agrave; một trong những phương ph&aacute;p quan trọng để kiểm so&aacute;t c&aacute;c bệnh sau thu hoạch, do t&aacute;c động đến m&ocirc;i trường l&agrave; tối thiểu. C&aacute;c phương ph&aacute;p điều trị thủy nhiệt thường được &aacute;p dụng nhiều nhất, kỹ thuật n&agrave;y bao gồm việc ng&acirc;m tr&aacute;i c&acirc;y trong một thời gian ngắn với nhiệt độ ức chế mầm bệnh (Usall et al. 2016a). Những kỹ thuật n&agrave;y được khuyến nghị cho c&acirc;y trồng hữu cơ hoặc tu&acirc;n thủ thị trường đ&ograve;i hỏi xử l&yacute; &iacute;t nhất c&oacute; thể hoặc kh&ocirc;ng xử l&yacute; với h&oacute;a chất (Wisniewski et al. 2016). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/công nghệ nano 2.jpg\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nViệc sử dụng c&aacute;c phương ph&aacute;p xử l&yacute; vật l&yacute; đ&atilde; được sử dụng th&agrave;nh c&ocirc;ng tr&ecirc;n nhiều lo&agrave;i tr&aacute;i c&acirc;y kh&aacute;c nhau như đ&agrave;o v&agrave; t&aacute;o (ng&acirc;m với nước n&oacute;ng) (Liu et al. 2012; Spadoni et&nbsp; al. 2014; Spadoni et al. 2015), t&aacute;o (rửa với nước n&oacute;ng) (Maxin et al. 2012), bưởi (chải nước n&oacute;ng) (Pavoncello et al. 2001), anh đ&agrave;o (xử l&yacute; kh&ocirc;ng kh&iacute; n&oacute;ng) (Wang et al. 2015), v&agrave; nho (xử l&yacute; nhiệt bằng hơi) (Lydakis v&agrave; Aked 2003) chống lại một số loại nấm như Penicillium v&agrave; Botrytis. Một chiến lược kh&aacute;c l&agrave; kho lạnh, rất hiệu quả để tr&igrave; ho&atilde;n sự ch&iacute;n của tr&aacute;i c&acirc;y cũng như nhiễm nấm. Tuy nhi&ecirc;n phương ph&aacute;p n&agrave;y kh&ocirc;ng được xem l&agrave; kh&aacute;ng nấm v&igrave; n&oacute; chỉ l&agrave;m chậm lại qu&aacute; tr&igrave;nh l&atilde;o h&oacute;a của sản phẩm để tr&aacute;nh tr&aacute;i c&acirc;y suy yếu trước sự x&acirc;m nhập của mầm bệnh (Usall et al. 2016b). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nĐiều quan trọng cần đề cập l&agrave; phương ph&aacute;p xử l&yacute; bằng vật l&yacute; c&oacute; thể được với c&aacute;c phương ph&aacute;p để tăng cường hiệu quả kiểm so&aacute;t c&aacute;c bệnh sau thu hoạch. Theo c&aacute;ch n&agrave;y một trong c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu gần đ&acirc;y, phương ph&aacute;p xử l&yacute; canxi chlorua thủy nhiệt đ&atilde; được sử dụng để ức chế bệnh th&aacute;n thư th&agrave;nh c&ocirc;ng tr&ecirc;n quả đu đủ (Ay&oacute;n-Reyna et al. 2017). Trong một nghi&ecirc;n cứu kh&aacute;c, chất lượng tr&aacute;i c&acirc;y cũng như giảm bệnh do Colletotrichum gloeosporioides<\/i> được giảm xuống khi xử l&yacute; kết hợp nước n&oacute;ng ở 47&deg;C (4 hoặc 5 ph&uacute;t) v&agrave; ứng dụng phosphite của K hoặc Zn (Dutra et al. 2018). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nB&ecirc;n cạnh đ&oacute; c&aacute;c chất kh&aacute;ng sinh c&oacute; thể được kết hợp với cộng nghệ kh&aacute;c như xử l&yacute; nhiệt, điều n&agrave;y mang đến một phương ph&aacute;p xử l&yacute; tương th&iacute;ch với t&aacute;c nh&acirc;n vi sinh vật. Một nghi&ecirc;n cứu gần đ&acirc;y cho thấy sự kết hợp giữa phương ph&aacute;p xử l&yacute; nhiệt với Bacillus amyloliquefaciens<\/i> v&agrave; sodium bicarbonate (2%) c&oacute; hiệu quả kiểm so&aacute;t nấm g&acirc;y hư hỏng tr&ecirc;n qu&yacute;t (Hong et al. 2014). Trong nghi&ecirc;n cứu kh&aacute;c Metschnikowia pulcherrima<\/i> mang đến hiệu quả cao trong ngăn sự ph&aacute;t triển bệnh Penicillium expansum<\/i> v&agrave; Botrytis cinerea<\/i> tr&ecirc;n t&aacute;o kết hợp vưới c&aacute;c t&aacute;c nh&acirc;n kh&aacute;c v&agrave; phương ph&aacute;p xử l&yacute; bằng nước n&oacute;ng (Spadaro et al. 2004). Ứng dụng Cryptococcus laurentii<\/i> c&ugrave;ng với phương ph&aacute;p ng&acirc;n nước n&oacute;ng (30 gi&acirc;y) mang đến hiệu quả kiểm so&aacute;t bệnh thối Rhizopus tr&ecirc;n d&acirc;u t&acirc;y cũng như duy tr&igrave; chất lượng quả (Zhang et al. 2007). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nLớp phủ c&oacute; thể ăn được như một sự thay thế cho qu&aacute; tr&igrave;nh bảo quản chất lượng tr&aacute;i c&acirc;y cũng như tr&aacute;nh h&igrave;nh th&agrave;nh vi khuẩn tr&ecirc;n bề mặt của n&oacute; (Aloui and Khwaldia 2016). Chitosan đ&atilde; được sử dụng th&agrave;nh c&ocirc;ng để bảo quản chuối v&agrave; c&oacute; thể kết hợp với xử l&yacute; tinh dầu v&agrave; xử l&yacute; với nước n&oacute;ng. Sự kết hợp xử l&yacute; đ&atilde; c&oacute; thể ức chế ho&agrave;n to&agrave;n sự nảy mầm b&agrave;o tử v&agrave; sự ph&aacute;t triển của sợi nấm (Win et al. 2007). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nPhương ph&aacute;p h&oacute;a học<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nĐể tối ưu h&oacute;a sản xuất lương thực, trong nhiều năm việc kiểm so&aacute;t dịch bệnh sau thu hoạch chủ yếu dựa v&agrave;o việc sử dụng phương ph&aacute;p kiểm so&aacute;t bằng h&oacute;a chất bằng c&aacute;ch sử dụng thuốc diệt nấm tr&ecirc;n sản phẩm n&ocirc;ng nghiệp để diệt trừ mầm bệnh (Singh and Sharma 2018). Điều quan trọng l&agrave; n&ecirc;n xem x&eacute;t trước khi lựa chọn v&agrave; &aacute;p dụng phương ph&aacute;p kiểm so&aacute;t h&oacute;a chất h&agrave;ng h&oacute;a cũng như mức độ phổ biến của mầm bệnh trong giai đoạn trước v&agrave; sau thu hoạch theo điều kiện m&ocirc;i trường (Barkai-Golan 2001). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/công nghệ nano 3.jpg\" style=\"height: 266px; width: 300px;\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nMục ti&ecirc;u ch&iacute;nh của kiểm so&aacute;t h&oacute;a học l&agrave; để giảm hoặc ngăn sự h&igrave;nh th&agrave;nh v&agrave; ph&acirc;n t&aacute;n nấm (Carlile et al. 2001). C&aacute;c phương ph&aacute;p xử l&yacute; h&oacute;a học trước thu hoạch l&agrave; l&yacute; tưởng nhất để kiểm so&aacute;t c&aacute;c mầm bệnh c&oacute; thể h&igrave;nh th&agrave;nh tr&ecirc;n bề mặt c&aacute;c loại tr&aacute;i c&acirc;y ở dạng nhiễm tr&ugrave;ng để tr&aacute;nh sự nảy mầm b&agrave;o tử v&agrave; nhiễm nấm (Singh and Sharma 2018). C&aacute;c mầm bệnh quan trọng như Colletotrichum gloeosporioides<\/i> v&agrave; Lasiodiplodia theobromae<\/i> g&acirc;y bệnh th&aacute;n thư v&agrave; thối đầu th&acirc;n rễ ở qu&yacute;t được kiểm so&aacute;t th&agrave;nh c&ocirc;ng bằng c&aacute;ch sử dụng benomyl, thiophanatemethyl, azoxystrobin, fludioxonil v&agrave; pyraclostrobin (Zhang and Timmer 2007). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nXử l&yacute; azoxystrobin trước thu hoạch đ&atilde; l&agrave;m giảm tỷ lệ bệnh th&aacute;n thư tr&ecirc;n quả xo&agrave;i ngay cả ở giai đoạn sau thu hoạch tăng cường năng xuất tr&aacute;i c&acirc;y cũng như duy tr&igrave; được chất lượng (Manasa et al. 2018). Việc sử dụng iprodione kết hợp với captan v&agrave; thiram tr&ecirc;n d&acirc;u t&acirc;y c&oacute; hiệu quả để kiểm so&aacute;t Botrytis g&acirc;y thối k&eacute;o d&agrave;i thời hạn sử dụng của ch&uacute;ng (Blacharski et al. 2001). Hiệu quả xử l&yacute; v&agrave; ph&ograve;ng ngừa của phương ph&aacute;p xử l&yacute; h&oacute;a học v&agrave; phương ph&aacute;p ứng dụng rất quan trọng để lựa chọn phương &aacute;n tốt nhất để kiểm so&aacute;t bệnh sau thu hoạch. Một nghi&ecirc;n cứu chống lại Botrytis cinerea<\/i> v&agrave; c&aacute;c loại nấm kh&aacute;c chịu tr&aacute;ch nhiệm ph&acirc;n hủy nho cho thấy c&aacute;c hoạt động của thuốc diệt nấm (boscalid, kresoxim-methyl v&agrave; cyprodinil) được &aacute;p dụng bằng c&aacute;ch nh&uacute;ng hoặc thả lắng (diệt nấm v&agrave; ph&ograve;ng ngừa) hiệu quả nhất để kiểm so&aacute;t nhiễm tr&ugrave;ng bệnh (Serey et al. 2007). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nMột số nghi&ecirc;n cứu b&aacute;o c&aacute;o về t&aacute;c dụng của thuốc diệt nấm, c&aacute;c vấn đề m&ocirc;i trường v&agrave; sức khỏe dẫn đến việc t&igrave;m kiếm c&aacute;c lựa chọn thay thế cho ứng dụng của ch&uacute;ng tr&ecirc;n một số loại tr&aacute;i c&acirc;y v&agrave; rau quả (Meier et al. 2015). Ngo&agrave;i ra t&igrave;nh trạng kh&aacute;ng nấm đ&atilde; được b&aacute;o c&aacute;o, l&agrave;m hạn chế khả năng sự kiểm so&aacute;t của ch&uacute;ng. Thuốc diệt nấm azole được sử dụng rộng r&atilde;i trong c&aacute;c loại c&acirc;y trồng kh&aacute;c nhau chống lại Aspergillus fumigatus<\/i>; tuy nhi&ecirc;n ứng dụng của ch&uacute;ng thường xuy&ecirc;n trong n&ocirc;ng nghiệp dẫn đến sự kh&aacute;ng thuốc do sự phơi nhiễm cao của một số diệt nấm tr&ecirc;n một số mặt h&agrave;ng (Berger et al. 2017). Trong trường hợp kh&aacute;c c&aacute;c chủng Botrytis cinerea<\/i> ph&acirc;n lập từ c&aacute;c vườn nho cho thấy mức độ kh&aacute;ng thuốc kh&aacute;c nhau benzimidazoles, dicarboximides, anilinopyrimidines, succinate 15 dehydrogenase inhibitors, hydroxyanilides v&agrave; phenylpyrroles. B&ecirc;n cạnh đ&oacute; trong nghi&ecirc;n cứu n&agrave;y, nhiều trường hợp kh&aacute;ng với thuốc diệt nấm đ&atilde; được b&aacute;o c&aacute;o, v&igrave; thế nghi&ecirc;n cứu c&aacute;c phương ph&aacute;p xử l&yacute; thay thế cho xử l&yacute; diệt nấm để kiểm so&aacute;t bệnh sau thu hoạch l&agrave; cần thiết. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nKiểm so&aacute;t bằng phương ph&aacute;p sinh học<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;Trong những năm gần đ&acirc;y c&aacute;c nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu v&agrave; ng&agrave;nh c&ocirc;ng nghiệp h&oacute;a chất đang t&igrave;m kiếm c&aacute;c phương ph&aacute;p thay thế th&acirc;n thiện thay thế thuốc diệt nấm để kiểm so&aacute;t mầm bệnh sau thu hoạch (Romanazzi et al. 2016). Chất kh&aacute;ng sinh c&oacute; thể được ph&acirc;n lập từ c&aacute;c nguồn kh&aacute;c nhau v&agrave; được tổng hợp nh&acirc;n tạo từ một v&agrave;i ứng dụng phụ thuộc v&agrave;o phương ph&aacute;p xử l&yacute; tr&aacute;i c&acirc;y v&agrave; rau củ (Sharma et al. 2009; Mar&iacute;n et al. 2017; Singh and Sharma 2018). C&aacute;c t&aacute;c nh&acirc;n kh&aacute;ng khuẩn từ biển được b&aacute;o c&aacute;o c&oacute; t&iacute;nh kiểm so&aacute;t sinh học rất tốt một số bệnh hại sau thu hoạch tr&ecirc;n c&aacute;c loại tr&aacute;i c&acirc;y kh&aacute;c nhau như chanh, xo&agrave;i v&agrave; c&agrave; chua cherry (Wang et al. 2008; Campos-Mart&iacute;nez et al. 2016; Gonz&aacute;lezEstrada et al. 2017b; Kong 2018). Trong c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu gần đ&acirc;y về quả xo&agrave;i được con người bổ sung th&ecirc;m Colletotrichum gloeosporioides<\/i>, c&oacute; nhiều kết quả giảm bệnh th&aacute;n thư bằng c&aacute;ch xử l&yacute; nhiều t&aacute;c nh&acirc;n kh&aacute;ng (vi khuẩn v&agrave; nấm) từ m&ocirc;i trường biển, những vi sinh vật n&agrave;y c&oacute; khả năng l&agrave;m giảm đường k&iacute;nh tổn thương (92%) v&agrave; tỷ lệ mắc bệnh (89%) (Hernandez Montiel et al. 2017). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/công nghệ nano 4.jpg\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrong một số trường việc sử dụng cơ chất duy nhất nguồn gốc GRAS kh&ocirc;ng ho&agrave;n to&agrave;n hiệu quả để ngăn nấm ph&aacute;t triển, trong trường hợp n&agrave;y việc bổ sung c&aacute;c chất kiểm so&aacute;t sinh học v&agrave;o c&ocirc;ng thức phủ c&oacute; thể cải thiện hiệu quả của ch&uacute;ng. Một nghi&ecirc;n cức về quả đ&agrave;o v&agrave; quả xu&acirc;n đ&agrave;o (nectarine) bị nhiễm nấm Rhizopus stolonifer<\/i> được kiểm so&aacute;t th&agrave;nh c&ocirc;ng bằng c&aacute;ch xử l&yacute; kết hợp giữa CaCl2 (2% w\/v) v&agrave; nấm men Candida guilliermondii<\/i> v&agrave; Pichia membranifaciens<\/i> (Tian et al. 2002). Một phương ph&aacute;p th&uacute; vị kh&aacute;c để kiểm so&aacute;t bệnh sau thu hoạch l&agrave; sử dụng chitosan, polymer sinh học n&agrave;y được sử dụng th&agrave;nh c&ocirc;ng tr&ecirc;n một số lại tr&aacute;i c&acirc;y để bảo vệ sau thu hoạch, chống nấm v&agrave; khả năng tạo lớp phủ (El Ghaouth et al. 1992; Gutierrez-Martinez et al. 2018a, b). Tuy nhi&ecirc;n việc sử dụng chitosan chống lại nấm bệnh l&agrave; kh&ocirc;ng đủ trong một số trường hợp, sự kết hợp của chitosan với chất diệt khuẩn cho thấy một sự thay thế th&agrave;nh c&ocirc;ng để kiểm so&aacute;t c&aacute;c mầm bệnh kh&aacute;c nhau như Penicillium expansum<\/i> (t&aacute;o), P. Digitatum<\/i> (cam qu&yacute;t), Botrytis cinerea<\/i> v&agrave; P. expansum<\/i> (t&aacute;o) (El-Ghaouth et al. 2000; Yu et al. 2007; Waewthongrak et al. 2015). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&ocirc;ng nghệ nano: c&ocirc;ng cụ kiểm so&aacute;t mầm bệnh sau thu hoạch tr&ecirc;n tr&aacute;i c&acirc;y<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c hạt nano được sử dụng tr&ecirc;n một số loại nấm như Fusarium, Alternaria v&agrave; Penicillium c&oacute; kết quả tốt (bảng 15.1). Những thay đổi quan trọng trong cấu tr&uacute;c nấm bằng hiệu ứng hạt nano (bảng 15.2). Việc sử dụng c&ocirc;ng nghệ nano trong giai đoạn sau thu hoạch c&oacute; thể l&agrave;m giảm thiệt hại v&agrave; tổn thất do nấm (Singh v&agrave; Rattanpal 2014). Một số nghi&ecirc;n cứu đ&atilde; được b&aacute;o c&aacute;o c&oacute; hiệu quả tốt hơn thuốc diệt nấm tổng hợp hoặc c&aacute;c chất tự nhi&ecirc;n khi được xử l&yacute; ở k&iacute;ch thước nano vi bao (encapsulated) (kim loại, hữu cơ hoặc v&ocirc; cơ), lợi &iacute;ch n&agrave;y c&oacute; li&ecirc;n quan đến do sự dễ d&agrave;ng x&acirc;m nhập v&agrave;o mầm bệnh cũng như k&iacute;ch th&iacute;ch chuyển h&oacute;a thứ cấp li&ecirc;n quan đến kiểm so&aacute;t mầm bệnh (Hewett 2012, Panpatte et al. 2016). C&oacute; b&aacute;o c&aacute;o về nano đồng, kẽm, lưu huỳnh v&agrave; bạc c&oacute; thể dễ d&agrave;ng x&acirc;m nhập qua m&agrave;ng nấm v&agrave; g&acirc;y ra sự gia tăng hydro peroxide, gốc hydroxyl hoặc si&ecirc;u peroxit, do đ&oacute; ức chế hoạt động sinh l&yacute; ph&aacute;t triển v&agrave; sinh sản lan rộng của nấm dẫn đến sự biến dạng sợi nấm (Esteban- Tejeda et al. 2009; Patra et al. 2013). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/công nghệ nano 5.png\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/công nghệ nano 6.png\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nThay thế hệ thống kiểm so&aacute;t kết hợp với c&ocirc;ng nghệ nano để kiểm so&aacute;t dịch bệnh sau thu hoạch<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTinh dầu cũng như chitosan được c&ocirc;ng nhận rộng r&atilde;i về khả năng kiểm so&aacute;t một số mầm bệnh từ c&aacute;c loại tr&aacute;i c&acirc;y kh&aacute;c nhau (Kong et al. 2010; Rabari et al. 2018; Sarkhosh et al. 2018). Tuy nhi&ecirc;n hiệu quả của ch&uacute;ng kh&ocirc;ng đtạ 100% trong một số trường hợp, theo đ&oacute; c&ocirc;ng nghệ nano l&agrave; một c&ocirc;ng cụ cung cấp một sự thay thế mới cho những vật liệu nano phức tạp để cải thiện hoạt động của ch&uacute;ng (Duncan 2011). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrong một nghi&ecirc;n cứu gần đ&acirc;y, c&aacute;c hạt nano chitosan đ&atilde; th&ecirc;m tinh dầu quế (Cinnamomum zeylanicum<\/i>) v&agrave; được đ&aacute;nh gi&aacute; trong c&aacute;c thử nghiệm in vitro (trong ống nghiệm) v&agrave; in vivo (tr&ecirc;n tế b&agrave;o) tr&ecirc;n dưa chuột kh&aacute;ng Phytophthora drechsleri<\/i>. Kết quả cho thấy hiệu quả của tinh dầu tốt hơn khi được kết hợp bởi c&aacute;c hạt nano chitosan tr&ecirc;n tế b&agrave;o v&agrave; thử nghiệm trong ống nghiệm. Bệnh được kiểm so&aacute;t ho&agrave;n to&agrave;n tr&ecirc;n dưa chuột bị nhiễm, b&ecirc;n cạnh c&aacute;c lớp phủ c&ograve;n duy tr&igrave; được chất lượng h&oacute;a l&yacute; của dưa chuột gi&uacute;p k&eacute;o d&agrave;i thời gian sử dụng l&ecirc;n 21 ng&agrave;y (Mohammadi et al. 2015a). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNgay cả khi kết hợp vật liệu nano c&oacute; thể cải thiện hiệu quả của một số hợp chất, trong nghi&ecirc;n cứu gần đ&acirc;y việc bổ sung đồng trong nano chitosan kh&ocirc;ng g&acirc;y thay đổi đ&aacute;ng kể n&agrave;o được b&aacute;o c&aacute;o tr&ecirc;n vỏ quả d&acirc;u t&acirc;y. Kết quả cho thấy hiệu quả tương tự đối với việc kiểm so&aacute;t ph&acirc;n hủy v&agrave; đ&aacute;nh gi&aacute; chất lượng khi xử l&yacute; v&agrave; kh&ocirc;ng xử l&yacute; nano chitosan (Eshghi et al. 2014). Gần đ&acirc;y, ứng dụng hạt nano chitosan được th&ecirc;m tinh dầu Zataria multiﬂora<\/i> được đ&aacute;nh gi&aacute; chống lại Botrytis cinerea<\/i> (bệnh mốc x&aacute;m) tr&ecirc;n d&acirc;u t&acirc;y. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nViệc sử dụng kết hợp c&aacute;c vi khuẩn rhizobacteria th&uacute;c đẩy tăng trưởng thực vật (Pseudomonas ﬂuorescens, Bacillus subtilis, Paenibacillus elgii<\/i>, v&agrave; Pseudomonas putida<\/i>) với c&aacute;c hạt nano kh&aacute;c nhau (v&agrave;ng, bạc v&agrave; nh&ocirc;m) c&oacute; hiệu quả bằng c&aacute;ch cải thiện c&acirc;y tr&ocirc;ng v&agrave; tăng cường khả năng kh&aacute;ng t&aacute;c nh&acirc;n nấm g&acirc;y hại (Gouda et al. 2017). Trong một nghi&ecirc;n cứu gần đ&acirc;y việc sử dụng c&aacute;c hạt nano chitosan v&agrave; biocomposite chitosan chứa tinh dầu được phủ l&ecirc;n tinh dầu c&acirc;y ti&ecirc;u c&oacute; hiệu quả trong thử nghiệm in vitro, cũng như c&oacute; thể chữa v&agrave; ngăn nhiễm nấm nhờ Colletotrichum gloeosporioides<\/i> trong quả bở bằng c&aacute;ch ảnh hưởng đến t&iacute;nh to&agrave;n vẹn của m&agrave;ng tế b&agrave;o nấm, g&acirc;y mất nước v&agrave; độ cứng cũng giảm xuống (Ch&aacute;vez-Magdaleno et al. 2017; Ch&aacute;vez-Magdaleno et al. 2018a, b). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nLớp phủ nano pectin v&agrave; chitosan được xử dụng tr&ecirc;n xo&agrave;i (Tommy Atkins<\/i>) cho kết quả tốt, sự kết hợp đặc t&iacute;nh kh&aacute;ng khuẩn của chitosan cũng như tạo h&agrave;ng r&agrave;o cản của pectin tr&aacute;nh g&acirc;y mất nước v&agrave; tạo khả năng bảo vệ chống lại sự hư hỏng từ nấm tốt hơn, k&eacute;o d&agrave;i thời gian bảo quản (Medeiros et al. 2012). Sự ph&aacute;t triển của nấm B. cinerea<\/i> v&agrave; P. expansum<\/i> tr&ecirc;n t&aacute;o bị ngăn chặn nhờ hiệu quả của curcumin được đ&oacute;ng g&oacute;i bằng c&ocirc;ng nghệ nano (Yilmaz et al. 2016). Hỗn hợp dung dịch chitosan v&agrave; hạt nano silicon oxide được sử dụng tr&ecirc;n cherry Trung Quốc (Prunus pseudocerasus<\/i> L.) gi&uacute;p tr&aacute;nh mất nước, giảm tốc độ ph&acirc;n hủy v&agrave; duy tr&igrave; độ ẩm cho quả. Do đ&oacute; phương ph&aacute;p xử l&yacute; n&agrave;y được xem l&agrave; lựa chọn để k&eacute;o d&agrave;i thời gian sử dụng cho anh đ&agrave;o Trung Quốc tại giai đoạn sau thu hoạch (Xin et al. 2017). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nƯu điểm v&agrave; hạn chế của ứng dụng c&ocirc;ng nghệ nano tr&ecirc;n vấn đề ph&acirc;n hủy tr&aacute;i c&acirc;y sau thu hoạch<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nMột số lớn c&aacute;c quốc gia đang ph&aacute;t triển dựa v&agrave;o nền kinh tế sản xuất v&agrave; xuất khẩu tr&aacute;i c&acirc;y ra thị trường quốc tế. Tuy nhi&ecirc;n một lượng rất lớn bị thất tho&aacute;t do dịch bệnh, chủ yếu do nấm, g&acirc;y nhiễm v&agrave; l&agrave;m giảm chất lượng tr&aacute;i c&acirc;y (Mohamed et al. 2011). Do đ&oacute; cần phải sử dụng thuốc diệt nấm trong giai đoạn trước v&agrave; sau thu hoạch (Singh and Thakur 2005). Ng&agrave;y nay đ&atilde; c&oacute; nhiều nhận thức về sự ph&aacute;t triển v&agrave; nguy cơ g&acirc;y &ocirc; nhiễm thuốc trừ s&acirc;u đến m&ocirc;i trường, sinh vật v&agrave; nguy cơ sức khỏe con người do sử dụng qu&aacute; nhiều h&oacute;a chất vượt ngưỡng giới hạn (Spalding 1982). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nThuật ngữ &ldquo;Zero Residues&rdquo; ngụ &yacute; việc kh&ocirc;ng sử dụng thuốc trừ s&acirc;u, chăm s&oacute;c tr&aacute;i đất v&agrave; kh&ocirc;ng g&acirc;y hại đến sức khỏe cho người d&acirc;n. Do đ&oacute; việc sử dụng c&aacute;c hệ thống kiểm so&aacute;t dựa tr&ecirc;n sử dụng c&aacute;c chất c&oacute; nguồn gốc động thực vật hoặc vi sinh vật c&oacute; thể đảm bảo kh&ocirc;ng g&acirc;y hại v&agrave; chất lượng cho xuất khẩu tr&aacute;i c&acirc;y ra thị trường quốc tế. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nSử dụng c&aacute;c chất chuyển h&oacute;a từ vi sinh vật, tinh dầu, biopolymer như chitosan, chiết xuất thực vật, muối hữu cơ v&agrave; v&ocirc; cơ, axit hữu cơ v&agrave; c&aacute;c chất kh&aacute;c đ&atilde; chứng minh t&iacute;nh hiệu quả của ch&uacute;ng trong kiểm so&aacute;t mầm bệnh sau thu hoạch v&agrave; duy tr&igrave; chất lượng của tr&aacute;i c&acirc;y (Guti&eacute;rrez-Mart&iacute;nez et al. 2012, 2018b). Đồng thời một c&ocirc;ng nghệ mới nổi được ph&aacute;t triển, c&ocirc;ng nghệ nano tổng hợp vfa ph&aacute;t triển vật loại kim loại nano như đồng, bạc, kẽm v&agrave; v&agrave;ng (Basavaraj et al. 2012). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&ocirc;ng nghệ nano l&agrave; một trong ng&agrave;nh học được c&aacute;ch mạng h&oacute;a một số lĩnh vực, một trong số l&agrave; bệnh l&yacute; sau thu hoạch của tr&aacute;i c&acirc;y v&agrave; kiểm so&aacute;t nấm g&acirc;y bệnh thối quả ở tr&aacute;i c&acirc;y nhiệt đới, cận nhiệt đới v&agrave; &ocirc;n đới. C&aacute;c hạt nano l&agrave; một trong những c&ocirc;ng cụ đầy hứa hẹn l&agrave;m tăng chức năng, hiệu quả của thuốc trừ s&acirc;u h&oacute;a học v&agrave; kh&aacute;ng vi sinh c&oacute; nguồn gốc sinh học haowjc tự nhi&ecirc;n, gi&uacute;p giảm lượng sử dụng ở liều thấp hơn đ&aacute;ng kể, thời gian sử dụng d&agrave;i hơn (Aloui and Khwaldia 2016). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nKết quả từ hạt nano kim loại rất hứa hẹn, đặc biệt ở cấp độ ph&ograve;ng th&iacute; nghiệm, tuy nhi&ecirc;n khi sử dụng thương mại th&igrave; n&oacute; phải được xem x&eacute;t kỹ ở kh&iacute;a cạnh người ti&ecirc;u d&ugrave;ng v&agrave; ph&aacute;p luật ở mỗi quốc gi&aacute;, th&agrave;nh phần của m&agrave;ng ăn được phải c&oacute; ti&ecirc;u chuẩn thực phẩm v&agrave; c&oacute; giới hạn cho ph&eacute;p m&agrave; c&aacute;c cơ quan US EPA chấp thuận. Mức độ bạc tối đa trong nước l&agrave; 0.1 mg\/L v&agrave; do đ&oacute; sự hiện diện, nồng độ của ch&uacute;ng trong m&agrave;ng phủ ăn được để đạt được t&iacute;nh kh&aacute;ng khuẩn cũng phải xem x&eacute;t t&iacute;nh an to&agrave;n, độc t&iacute;nh v&agrave; t&aacute;c động đến m&ocirc;i trường khi sử dụng nano kim loại (Ch&aacute;vez-Magdaleno et al. 2018a, b). Cần xem x&eacute;t c&ocirc;ng nghệ nano l&agrave; một lĩnh vực mới nổi c&oacute; nhiều nghi vấn về t&iacute;nh chất chọn lọc của c&aacute;c hạt nano được thiết kế trước đ&oacute; c&oacute; g&acirc;y ra rủi ro về sức khỏe hay kh&ocirc;ng. Th&ocirc;ng tin độc t&iacute;nh về vật liệu ở quy m&ocirc; b&igrave;nh thường c&oacute; thể l&agrave;m cơ sở cho c&aacute;c ước t&iacute;nh sơ bộ độc t&iacute;nh hạt nano, nghi&ecirc;n cứu cấp độ ống nghiệm v&agrave; tế b&agrave;o (Sondi and Salopek-Sondi 2004). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nCuối c&ugrave;ng, một lượng lớn th&ocirc;ng tin được tạo ra cho ứng dụng hạt nano trong khi chưa thể đưa ra x&atilde; hội do thiếu quy định ph&ugrave; hợp với việc sử dụng, người ti&ecirc;u d&ugrave;ng c&oacute; chấp nhận c&ocirc;ng nghệ mới n&agrave;y v&agrave; ảnh hưởng đến m&ocirc;i trường (Kreyling et al. 2006). Thực tế n&agrave;y dẫn đến cần nhiều nghi&ecirc;n cứ trong lĩnh vực c&ocirc;ng nghệ nano về hạn mức an to&agrave;n trong sử dụng vật liệu, rủi ro vfa lợi &iacute;ch của ch&uacute;ng đối với tr&aacute;i c&acirc;y v&agrave; rau quả sau thu hoạch. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTheo TegoX&nbsp;dịch<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nT&agrave;i liệu tham khảo: Chương 15: Nanotechnology: A Promising Alternative for the Control of Postharvest Pathogens in Fruits<\/b>, S&aacute;ch: Nanotechnology for Agriculture: Crop Production &amp; Protection<\/b>, tạp ch&iacute; Springer, 2019. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n","image_url":"https:\/\/tegox.vn\/datafiles\/29904\/upload\/files\/nano-technology-1480553_1920.jpg?t=1595925919","image_thumb_url":"https:\/\/tegox.vn\/datafiles\/29904\/upload\/thumb_files\/nano-technology-1480553_1920.jpg?t=1752863040","tags":"","count_view":2434,"seo_name":"cong-nghe-nano-mot-giai-phap-thay-the-day-hua-hen-de-kiem-soat-mam-benh-sau-thu-hoach-trong-trai-cay","date_update":1595919149,"date_created_format":1595925806,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/tegox.vn\/cong-nghe-nano-mot-giai-phap-thay-the-day-hua-hen-de-kiem-soat-mam-benh-sau-thu-hoach-trong-trai-cay"},{"id":446105,"name":"SỬ DỤNG TINH DẦU TRONG NÔNG TRẠI HỮU CƠ","desc":"Tinh dầu được định nghĩa l&agrave; bất kỳ loại dầu dễ bay hơi, c&oacute; th&agrave;nh phần c&oacute; m&ugrave;i mạnh v&agrave; mang đến m&ugrave;i, hương vị, m&ugrave;i hương đặc biệt. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n","content":"&nbsp;Tinh dầu được định nghĩa l&agrave; bất kỳ loại dầu dễ bay hơi, c&oacute; th&agrave;nh phần c&oacute; m&ugrave;i mạnh v&agrave; mang đến m&ugrave;i, hương vị, m&ugrave;i hương đặc biệt. Đ&acirc;y l&agrave; những sản phẩm của qu&aacute; tr&igrave;nh chuyển h&oacute;a ở thực vật, thường được gọi l&agrave; chất chuyển h&oacute;a thứ cấp v&agrave; dễ bay hơi. Tinh dầu thường được t&igrave;m thấy ở tuyến l&ocirc;ng hoặc khoang tiết tr&ecirc;n th&agrave;nh tế b&agrave;o thực vật v&agrave; c&oacute; những giọt chất lỏng trong l&aacute;, th&acirc;n, vỏ, hoa, rễ v&agrave; trong quả của c&aacute;c loại c&acirc;y kh&aacute;c nhau. C&aacute;c đặc t&iacute;nh thơm của tinh dầu c&oacute; nhiểu chức năng kh&aacute;c nhau đối với c&acirc;y bao gồm: thu h&uacute;t hoặc xua đuổi c&ocirc;n tr&ugrave;ng, bảo vệ bản th&acirc;m khỏi nhiệt độ n&oacute;ng hoặc lạnh v&agrave; c&aacute;c th&agrave;nh phần h&oacute;a học c&oacute; trong tinh dầu để ph&ograve;ng vệ. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/tinh dầu 1.jpg\" \/><\/p>\n\nTerpenes v&agrave; terpenoids l&agrave; th&agrave;nh phần ch&iacute;nh của tinh dầu trong nhiều loại c&acirc;y v&agrave; hoa. Terpene l&agrave; chất hữu cơ ph&acirc;n tử khối lớn v&agrave; rất đa dạng c&oacute; trong nhiều loại thực vật, một số c&ocirc;n tr&ugrave;ng cũng ph&aacute;t ra terpen như mối hoặc bướm. Nhiều terpen l&agrave; hydrocarbon thơm thường c&oacute; m&ugrave;i mạnh, bảo vệ thực vật khỏi động vật ăn cỏ, thu h&uacute;t động vật ăn thịt v&agrave; k&yacute; sinh của động vật ăn cỏ. Sự kh&aacute;c biệt giữa terpen v&agrave; terpenoid l&agrave; terpen cấu tr&uacute;c hydrocarbon, trong khi terpenoid c&oacute; chứa c&aacute;c nh&oacute;m chức bổ sung th&ecirc;m v&agrave;o kh&aacute;c. C&aacute;c nghi&ecirc;n cứu gần đ&acirc;y tập trung v&agrave;o việc t&igrave;m kiếm v&agrave; ứng dụng trong c&aacute;c loại thuốc trừ s&acirc;u mới c&oacute; t&iacute;nh chọn lọc v&agrave; ph&acirc;n hủy sinh học cao để giải quyết vấn đề độc t&iacute;nh l&acirc;u d&agrave;i đối với con người v&agrave; m&ocirc;i trường. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<table class=\"MsoTableGrid\" style=\"border-collapse:collapse; border:solid windowtext 1.0pt\">\n\t<tbody>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tTinh dầu \/ Th&agrave;nh phần hoạt động<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-left:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tT&aacute;c động<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tBạc h&agrave; (Mentha piperita<\/i>)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tXua đuổi kiến, ruồi, rận v&agrave; bướm đ&ecirc;m<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tBạc h&agrave; PennyRoyal (Mentha pulegium<\/i>)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tXua đuổi bọ ch&eacute;t, kiến, rận, muỗi, ve v&agrave; bướm đ&ecirc;m<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tSpearmint (Mentha spicata<\/i>)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tXua đuổi ruồi<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tH&uacute;ng quế Basil (Ocimum basilicum<\/i>)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tXua đuổi ruồi<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tC&acirc;y xả Cymbopogon nardus <\/i>\/ citronellal<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tThuốc trừ s&acirc;u bọ, diệt tr&ugrave;ng<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tBạc h&agrave; Catnip (Nepeta cateria<\/i>) \/ nepetalactone<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tĐuổi muỗi, ong v&agrave; c&ocirc;n tr&ugrave;ng biết bay kh&aacute;c<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tHương nhu t&iacute;a Ocimum sanctum. <\/i>H&uacute;ng cay Satoreja hortensis, <\/i>Cỏ xạ hương Thymusserpyllum <\/i>v&agrave; Kinh giới Origanum creticum<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tDiệt ấu tr&ugrave;ng S. litura<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tLippia alba<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tCảm ứng tăng trưởng, ngăn ức chế tăng trưởng<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tTh&igrave; l&agrave; Ấn Độ Anethum sowa <\/i>\/ carvone, dillapiole<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tL&agrave;m thuốc trừ s&acirc;u v&agrave; c&oacute; đặc t&iacute;nh hiệp đồng<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tNghệ Curcuma longa<\/i>\/ &alpha;-phellandrene<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tỨc chế tăng trưởng v&agrave; g&acirc;y tử vong ấu tr&ugrave;ng bướm đ&ecirc;m Spilosoma obliqua<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tCurcumene v&agrave; gừng<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tức chế sự tăng trưởng sợi nấm Rhizoctonia solani<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tThymol, citronellal v&agrave; &alpha;-terpineol<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tChống lại c&ocirc;n tr&ugrave;ng tobacco cutworm, S. litura<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tCarvacrol, carveol, geraniol, linalool, menthol, terpineol, thymol, verbenol, carvones, fenchone, menthone, pulegone, thujone, verbenone, cinnamaldehyde, citral, citronellal, v&agrave; cinnamic acid<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tThuốc ức chế rụng trứng v&agrave; thuốc diệt trứng c&ocirc;n tr&ugrave;ng<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tChanh Citrus limonum<\/i>\/ Geraniol v&agrave; eugeno<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tThu h&uacute;t bọ trĩ, ruồi fungus gnats<\/i>, rệp s&aacute;p<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tThymol v&agrave; carvacrol<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tKh&aacute;ng nấm<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t\t<tr>\n\t\t\t<td style=\"border:solid windowtext 1.0pt; width:215.75pt; border-top:none; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"288\">\n\t\t\tAgeratum conyzoides, Callistemon<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n\t\t\tlanceolatus, Carum copticum, Ocimum<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n\t\t\tsanctum v&agrave; Peperomia pellucida<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t\t<td style=\"border-bottom:solid windowtext 1.0pt; width:323.75pt; border-top:none; border-left:none; border-right:solid windowtext 1.0pt; padding:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt\" valign=\"top\" width=\"432\">\n\t\t\tT&aacute;c nh&acirc;n kh&aacute;ng virus, virus khảm đậu đũa (cowpea mosaic virus - CPMV), virus khảm đậu xanh (mung bean mosaic virus - MBMV), Virus khảm đậu thường (bean commonil mosaic virus &nbsp;- BCMV) v&agrave; virus khảm đậu phương nam (southern bean mosaic virus - SBMV)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\t\t\t<\/td>\n\t\t<\/tr>\n\t<\/tbody>\n<\/table>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nThuốc trừ s&acirc;u dựa tr&ecirc;n tinh dầu thực vật hoặc th&agrave;nh phần của ch&uacute;ng đ&atilde; chứng minh hiệu quả chống một loạt c&aacute;c lo&agrave;i g&acirc;y hại trong lưu trữ thực phẩm, s&acirc;u bệnh, lo&agrave;i h&uacute;t m&aacute;u v&agrave; s&acirc;u hại mềm trong n&ocirc;ng nghiệp cũng như một số loại nấm g&acirc;y bệnh ở thực vật. C&oacute; nhiều đ&aacute;nh gi&aacute; cho thấy hiệu quả của tinh dầu trong thuốc trừ s&acirc;u xanh mạnh hơn đ&aacute;ng kể c&aacute;c loại kh&aacute;c. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nSử dụng tinh dầu cần tỷ lệ sử dụng cao (cao đến 1% hoạt chất) v&agrave; c&oacute; thể y&ecirc;u cầu sử dụng thường xuy&ecirc;n. Do t&iacute;nh bay hơi của tinh dầu khiến ch&uacute;ng rất &iacute;t g&acirc;y rủi ro cho m&ocirc;i trường so với thuốc trừ s&acirc;u tổng hợp hiện tại. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nT&aacute;c dụng diệt c&ocirc;n tr&ugrave;ng v&agrave; xua đuổi của tinh dầu<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c loại tinh dầu g&acirc;y độc đối với một số lo&agrave;i g&acirc;y hại v&igrave; một số ch&uacute;ng can thiệp v&agrave;o octopamine (dẫn truyền thần kinh) v&agrave; một số k&ecirc;nh clorua &gamma;-aminobutyric acid (GABA)-gated (Isman, 2006). Octopamine kiểm so&aacute;t v&agrave; điều chỉnh sự ph&aacute;t triển của nơ ron thần kinh, nhịp sinh học, đ&aacute;p ứng vận động chiến đấu hoặc bay đi, cũng như phản ứng học tập v&agrave; tr&iacute; nhớ. N&oacute; k&iacute;ch hoạt guanosine triphosphate (GTP) gắn kết thụ thể protein G dẫn đến sản xuất cyclic adenosine monophosphate (cAMP) hoặc giải ph&oacute;ng canxi (Balfanz et al., 2005). L&agrave;m gi&aacute;n đoạn chức năng kết quả dẫn đến ph&aacute; vỡ to&agrave;n bộ hệ thống tần kinh ở c&ocirc;n tr&ugrave;ng (Tripathi et al., 2009). K&iacute;ch hoạt c&aacute;c k&ecirc;nh GABA c&ocirc;n tr&ugrave;ng c&oacute; thể l&agrave;m tăng độ dẫn ion clorua tr&ecirc;n m&agrave;ng tế b&agrave;o. C&aacute;c thụ thể GABA của c&ocirc;n tr&ugrave;ng cũng nhạy cảm với c&aacute;c thuốc benzodiazepin v&agrave; barbiturat nhưng ch&uacute;ng kh&ocirc;ng nhạy cảm với c&aacute;c chất đối kh&aacute;ng như bicuculline v&agrave; pitrazepin. Sự kh&aacute;c biệt của c&aacute;c k&ecirc;nh GABA c&ocirc;n tr&ugrave;ng v&agrave; động vật c&oacute; xương sống c&oacute; thể được sử dụng l&agrave;m mục ti&ecirc;u cho thuốc trừ s&acirc;u (Anthony et al., 1993). Ở nồng độ cao của c&aacute;c loại tinh dầu, ch&uacute;ng cũng c&oacute; thể ức chế hoạt động của acetylcholinesterase, nhưng n&oacute; kh&ocirc;ng thể giải th&iacute;ch được t&aacute;c dụng của thuốc trừ s&acirc;u liều thấp (Kostyukovsky et al., 2002). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nMột số tinh dầu sử dụng l&agrave;m chất chống c&ocirc;n tr&ugrave;ng<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n1. Hương thảo (Rosmarinus officinalis<\/i><\/b>)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nR. officinalis L.<\/i> (Lamiaceae) c&oacute; thể được t&igrave;m thấy nhiều ở khu vực Địa Trung Hải, Tinh dầu hương thảo c&oacute; thể d&ugrave;ng l&agrave;m chất chống c&ocirc;n tr&ugrave;ng dựa tr&ecirc;n t&aacute;c dụng của n&oacute; đối với bọ c&aacute;nh cứng, ấu tr&ugrave;ng s&acirc;u bướm v&agrave; nhiều c&ocirc;n tr&ugrave;ng kh&aacute;c Dayan et al., 2009) như Drosophila auraria<\/i> (Konstantopoulou et al., 1992), Sitophilus oryzae (Lee et al. 2004), hoặc Rhyzopertha dominica<\/i> (Shaaya et al., 1991). Tinh dầu đ&oacute;ng g&oacute;i vi bao cũng cho thấy c&oacute; t&aacute;c dụng diệt bọ như Lymantria dispar<\/i> (Moretti v&agrave; cộng sự, 2002). Tinh dầu hương thảo cũng g&acirc;y chết cao ở Acanthoscelides obtectus<\/i> con đực v&agrave; c&aacute;i. Tinh dầu hương thảo cũng được b&aacute;o c&aacute;o cho thấy chống lại mọt Listronotus oregonensis<\/i> (Niepel, 2000).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2. Xạ hương (Thymus sp<\/i>.<\/b>)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nT. Vulgaris L<\/i>. (Lamiaceae) cũng thường mọc ở khu vực Địa Trung Hải, thường sử dụng để kiểm so&aacute;t c&ocirc;n tr&ugrave;ng phổ rộng trong canh t&aacute;c hữu cơ (Dayan et al., 2009). Tinh dầu xạ hương g&acirc;y chết ở bọ phấn thuốc l&aacute; Bemisia tabaci<\/i> (Aslan et al., 2004), g&acirc;y độc l&ecirc;n mạt g&agrave; Dermanyssus gallinae<\/i> &ndash; một loại ve g&acirc;y bệnh ở g&agrave; (George et al., 2009a, 2010; Ghrabi-Gammar et al., 2009). Đồng thời g&acirc;y ra tỷ lệ tử vong cao ở s&acirc;u bột Tenebrio molitor<\/i> (George et al., 2009b) v&agrave; v&agrave; ve Tyrophagus putrescentiae<\/i> (Kim et al., 2003a) v&agrave; tr&ecirc;n s&acirc;u r&oacute;m L. dispar<\/i> (Moretti et al., 2002). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n3. Đinh hương (Syzygium aromaticum<\/i><\/b>)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nĐinh hương được sử dụng trong quản l&yacute; dịch hại c&ocirc;n tr&ugrave;ng do eugenol g&acirc;y độc cho nhiều loại s&acirc;u bệnh phổ biến (Dayan et al., 2009). Trong đ&oacute; c&oacute; nghi&ecirc;n cứu của Huang et al (2002) độc t&iacute;nh eugenol đối với mọt bắp Sitophilus zeamais<\/i> v&agrave; mọt đỏ Tribolium castaneum<\/i> v&agrave; hoạt t&iacute;nh acaricidal chống lại T. putrescentiae<\/i> (Kim et al., 2003a) v&agrave; D. gallinae<\/i> (Kim et al., 2007). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n4. Khuynh diệp (eucalyptus sp.<\/i><\/b>)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTinh dầu khuynh diệp được lấy từ c&acirc;y bạch đ&agrave;n &Uacute;c. thuộc họ Myrtaceae. N&oacute; đ&atilde; được biết đến với t&aacute;c dụng kh&aacute;ng khuẩn, kh&aacute;ng nấm v&agrave; s&aacute;t tr&ugrave;ng trong h&agrave;ng trăm năm (Batish et al., 2008). Độc t&iacute;nh của tinh dầu khuynh diệp đối với S. oryzae đ&atilde; được b&aacute;o c&aacute;o bởi Lee et al. (2001), v&agrave; n&oacute; được sử dụng để x&ocirc;ng nhằm kiểm so&aacute;t lo&agrave;i vật g&acirc;y hại n&agrave;y. Lee v&agrave; cộng sự. (2004) đ&atilde; b&aacute;o c&aacute;o trong một nghi&ecirc;n cứu kh&aacute;c rằng một số lo&agrave;i Bạch đ&agrave;n độc với S. oryzae: E. nicholii, E. codonocarpa v&agrave; E. blakelyi, g&acirc;y tử vong ở T. castaneum v&agrave; R. dominica.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/tinh dầu 2.png\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n5. Satureja sp<\/i><\/b>.<\/i><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nH&uacute;ng cay Satureja<\/i> hortensis L. <\/i>(Lamiaceae) c&oacute; khả năng chống lại B. tabaci<\/i>. Trong thử nghiệm tinh dầu l&ecirc;n 3 loại thực vật T. vulgaris<\/i>, O. basilicum l&ecirc;n B. tabaci<\/i> th&igrave; S. hortensis<\/i> cho kết quả tốt nhất. Satureja<\/i> hortensis L. <\/i>(Lamiaceae) thử nghiệm l&ecirc;n Hyalomma marginatum<\/i> v&agrave; ti&ecirc;u diệt gần như to&agrave;n bộ bọ ve sau 24 giờ. Tinh dầu n&agrave;y cũng g&acirc;y độc đối với D. auraria<\/i> (Konstantopoulou et al., 1992), bướm Địa Trung Hải Ephestia kuehniella<\/i> v&agrave; ng&agrave;i Ấn Độ Plodia interpunctella<\/i> (Ayvaz et al., 2010).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n6. H&uacute;ng quế Ocimum <\/i>sp.<\/b> <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nH&uacute;ng quế (O. basilicum <\/i>L., Lamiaceae) mang tinh dầu c&oacute; khả năng chống lại B. tabaci<\/i> (Aslan et al., 2004). Keita et al. (2001) v&agrave; chống lại bọ c&aacute;nh cứng Callosobruchus maculatus<\/i>. Ngo&agrave;i khả năng g&acirc;y độc t&iacute;nh cao, n&oacute; c&ograve;n giảm tỷ lệ trứng nở của loại c&ocirc;n tr&ugrave;ng n&agrave;y. Một nghi&ecirc;n cứu kh&aacute;c methyleugenol, methylcinnamate, linalool v&agrave; estragole l&agrave; c&aacute;c hợp chất ch&iacute;nh trong tinh dầu h&uacute;ng quế. Estragole được x&aacute;c định l&agrave; một trong những hợp chất hiệu quả chống lại bọ c&aacute;nh cứng Cryptolestes pusillus<\/i> v&agrave; R. dominica<\/i>. Ngo&agrave;i ra tinh dầu h&uacute;ng quế c&ograve;n rất hứa hẹn chống lại bọ Oryzaephilus surinamensis (Shaaya et al., 1991). O. kilimandscharicum Wild. Tinh dầu kết hợp với long n&atilde;o g&acirc;y độc đối với bốn lo&agrave;i g&acirc;y hại (Sitophilus granarius, S. zeamais, T. castaneum<\/i> v&agrave; Prostephanus truncatus<\/i>). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n7. Kinh giới Origanum <\/i>sp.<\/b> <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTinh dầu kinh giới cay Origanum vulgare <\/i>L. (Lamiaceae) t&aacute;c động l&ecirc;n 2 loại c&ocirc;n tr&ugrave;ng T. urticae <\/i>v&agrave; B. tabaci.<\/i> Trong thử nghiệm x&ocirc;ng kh&iacute; thời gian 120 tiếng với nồng độ 2 &micro;L\/L, tỷ lệ tử vong tr&ecirc;n B. tabaci<\/i> is 100% v&agrave; tr&ecirc;n T. urticae<\/i> 95% (&Ccedil;almaşur et al., 2006). Tinh dầu kinh giới cũng c&oacute; thể sử dụng l&agrave;m thuốc diệt muỗi T. putrescentiae (Kim et al., 2003a) v&agrave; thuốc trừ s&acirc;u O. surinamensis (Shaaya et al., 1991), D. auraria. Tinh dầu kinh giới c&oacute; t&aacute;c động rất t&iacute;ch cực chống lại P. interpunctella <\/i>v&agrave; E. kuehniella <\/i>(Ayvaz et al., 2010). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n8. C&acirc;y ngải Artemisia <\/i>sp.<\/b> <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTh&agrave;nh phần ch&iacute;nh của tinh dầu ngải đắng Artemisia absinthium <\/i>L. (Asteraceae) được cho l&agrave; c&oacute; hiệu quả chống lại một số lo&agrave;i bọ ch&eacute;t, ruồi v&agrave; muỗi. Nghi&ecirc;n cứu bởi Chiasson et al. (2001) tinh dầu ngải đắng c&oacute; độc t&iacute;nh đối với T. urticae and T. putrescentiae (Kim et al., 2003a). Tinh dầu c&acirc;y Artemisia<\/i> sieberi<\/i> Besser g&acirc;y chết ở C. maculatus<\/i>, S. oryzae<\/i>, v&agrave; \nT. castaneum<\/i>. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n9. Bạc h&agrave; Mentha <\/i>sp.<\/b> <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nBạc h&agrave; Mentha pulegium <\/i>L. (Lamiaceae) c&oacute; tinh dầu g&acirc;y độc mạnh đối với mạt g&agrave; D. gallinae<\/i> (George et al., 2009a). Tinh dầu M. pulegium L.<\/i> v&agrave; M. spicata<\/i> rất hiệu quả đối với D. auraria<\/i> (Konstantopoulou et al., 1992). Mentha arvensis<\/i> var. piperascens<\/i> cũng cho thấy tỷ lệ tử vong cao tr&ecirc;n D. gallinae (Kim et al., 2007).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n10. Quế Cinnamomum <\/i>sp.<\/b> <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTinh dầu quế Cinnamomum aromaticum <\/i>Nees (Lauraceae) cho thấy khả năng l&agrave;m thuốc diệt c&ocirc;n tr&ugrave;ng l&ecirc;n mọt đỏ T. castaneum<\/i> v&agrave; mọt ng&ocirc; S. zeamais <\/i>(Huang and Ho, 1998). C. cassia<\/i> v&agrave; C. sieboldii<\/i> đ&atilde; chứng minh c&oacute; thể diệt S. oryzae<\/i> v&agrave; Callosobruchus chinensis<\/i> (Kim et al., 2003b). Cinnamaldehyde g&acirc;y t&aacute;c dụng giết chết họ nh&agrave; ve acaricidal v&agrave; cụ thể l&agrave; T. putrescentiae<\/i>. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n11. Tiểu hồi (th&igrave; l&agrave;) Foeniculum vulgare<\/i><\/b> <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;Tinh dầu th&igrave; l&agrave; g&acirc;y độc 100% l&ecirc;n S. oryzae trong 3 ng&agrave;y khi xử l&yacute; với 3.5 mg\/cm3<\/sup>. Tinh dầu th&igrave; l&agrave; c&oacute; tiềm năng mạnh hơn cả quế C. chinensis<\/i> do t&iacute;nh g&acirc;y chết 100% ở c&ugrave;ng nồng độ. Ở nồng độ 0,168 mg\/cm2<\/sup>, estragole độc nhất với S. oryzae sau 1 ng&agrave;y, tiếp theo l&agrave; (+) - fenchone v&agrave; (E) -anethol. Tinh dầu th&igrave; l&agrave; cũng c&oacute; khả năng kiểm so&aacute;t D. gallinae<\/i> (Kim et al., 2007), g&acirc;y độc đối với T. putrescentiae<\/i> (Lee et al., 2006). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n12. Oải hương Lavandula sp.<\/span><\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nOải hương Lavandula stoechas <\/i>L. (Lamiaceae) c&oacute; tinh dầu ti&ecirc;u diệt D. auraria<\/i> với th&agrave;nh phần ch&iacute;nh l&agrave; linalool v&agrave; linalyl acetate. Tinh dầu dạng bay hơi Lavandula hybrid<\/i> g&acirc;y độc đối với A. obtectus<\/i> cả ở con đực v&agrave; con c&aacute;i nhưng &iacute;t ảnh hưởng đến trứng của ch&uacute;ng (Papachristos and Stamopoulos, 2002). Tinh dầu oải hương cũng cho t&aacute;c động cao đến R. dominica <\/i>(Shaaya et al., 1991). <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n13. Cỏ h&ocirc;i Chenopodium ambrosoides<\/i><\/b><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTinh dầu cỏ h&ocirc;i ở nồng độ 0.4% c&oacute; thể ti&ecirc;u diệt bọ C. chinensis, C. maculatus<\/i>, v&agrave; A. obtectus<\/i>. S. granarius<\/i> v&agrave; S. zeamais<\/i> bị ti&ecirc;u diệt ở nồng độ 6.4%. <\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&oacute; thể thấy rằng một số loại tinh dầu như R. offcinalis, T. Vulgaris<\/i>, khuynh diệp v&agrave; lo&agrave;i Origanum, cho thấy tiềm năng lớn trong việc kiểm so&aacute;t một số lo&agrave;i g&acirc;y hại, v&iacute; dụ, Sitophilus sp. hoặc Tetranychus sp. Thuốc trừ s&acirc;u tổng hợp c&oacute; nhiều rủi ro đối với m&ocirc;i trường v&agrave; sức khỏe động vật c&oacute; v&uacute;, n&ecirc;n cần c&aacute;c chất thay thế tự nhi&ecirc;n v&agrave; tốt cho sức khỏe như tinh dầu. Tuy nhi&ecirc;n độ biến động cao l&agrave; một trong những yếu tố g&acirc;y hạn chế cho việc sử dụng. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nT&aacute;c dụng tinh dầu l&agrave;m thuốc diệt cỏ<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nKiểm so&aacute;t cỏ dại trong n&ocirc;ng nghiệp rất quan trọng v&igrave; tỷ lệ cỏ dại cao l&agrave;m giảm vụ m&ugrave;a, thậm chi g&acirc;y n&ecirc;n s&acirc;u bệnh. V&igrave; c&aacute;c chất tổng hợp kiểm so&aacute;t cỏ dại g&acirc;y ra nhiều vấn đề về m&ocirc;i trường v&agrave; sức khỏe n&ecirc;n c&aacute;c chất tự nhi&ecirc;n như tinh dầu c&oacute; vẻ được ưa chuộng hơn. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nĐộc t&iacute;nh t&ecirc; b&agrave;o thực vật &ndash; phytotoxicity<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nĐộc t&iacute;nh tế b&agrave;o phytotoxicity c&oacute; nghĩa l&agrave; t&aacute;c động g&acirc;y hại bằng chất h&oacute;a học l&ecirc;n thực vật c&oacute; thể nh&igrave;n thấy theo nhiều c&aacute;ch kh&aacute;c nhau: c&aacute;c bộ phấn tr&ecirc;n c&acirc;y bị đốt ch&aacute;y, nhiễm clo, l&agrave;m cho l&aacute; chuyển m&agrave;u v&agrave;ng; mất tăng trưởng hoặc tăng trưởng qu&aacute; mức. Khi độc t&iacute;nh tế b&agrave;o được thử nghiệm với nhiều loại tinh dầu kh&aacute;c nhau, pulegone v&agrave; d-carvone g&acirc;y độc đến bắp ng&ocirc;. (+)-Limonene g&acirc;y độc đối với củ cải đường, độc đối với hạt giống d&acirc;u t&acirc;y, bắp cải v&agrave; c&agrave; rốt (Ibrahim et al., 2008). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nDe Almeida et al. ph&aacute;t hiện c&aacute;c loại tinh dầu từ balm, caraway, b&agrave;i hương thảo hyssop, xạ hương, cỏ roi ngựa vervain ức chế nảy mầm 100% cải Lepidium sativum<\/i> (Brassicaceae). Củ cải Raphanus sativus<\/i> (Brassicaceae) 100% kh&ocirc;ng nảy mầm khi xử l&yacute; với tinh d&acirc;u cỏ roi ngựa vervain ở bất kỳ nồng độ. Ở nồng độ thấp, tinh dầu hồi v&agrave; h&uacute;ng quế th&uacute;c đẩy qu&aacute; tr&igrave;nh nảy mầm v&agrave; ph&aacute;t triển của hạt, trong khi tinh dầu caraway, sage, vervain v&agrave; marjoram ức chế sự ph&aacute;t triển của củ cải. X&agrave; l&aacute;ch Lactuca sativa<\/i>&rsquo;s (Asteraceae) kh&ocirc;ng tăng trưởng khi xử l&yacute; tinh dầu xạ hương. Vervain, balm, v&agrave; caraway cũng c&oacute; khả năng hạn chế tăng trưởng x&agrave; l&aacute;ch. N&oacute;i chung ở một mức độ cao oxygenated monoterpenes c&oacute; thể t&aacute;c động g&acirc;y chết đến cỏ dại. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nThực vật, đặc biệt l&agrave; họ h&uacute;ng Lamiaceae c&oacute; thể ức chế sự ph&aacute;t triển của một số loại cỏ dại bằng c&aacute;ch giải ph&oacute;ng phytotoxic monoterpenes (&alpha;-pinene, &beta;-pinene, camphene, limonene, &alpha;-phellandrene, p-cymene, 1,8-cineole, borneol, pulegone, v&agrave; camphor) (Angelini et al., 2003). T&aacute;c dụng diệt cỏ của 1,4-cineole v&agrave; 1,8-cineole cũng được m&ocirc; tả bởi Dayan et al. (2012). Thực vật khi tiếp x&uacute;c với tinh dầu thường chuyển h&oacute;a ch&uacute;ng, khi ciitral th&ecirc;m geraniol, nerol xuất hiện dạng axit của ch&uacute;ng. Chuyển h&oacute;a citronellal h&igrave;nh th&agrave;nh citronellol v&agrave; citronellic acid v&agrave; với pulegone (iso) -menthone, isopulegol v&agrave; menthofuran (Dudai et al., 2000). Tinh dầu dẫn đến sự t&iacute;ch tụ H2<\/sub>O2<\/sub> trong c&aacute;c thực vật kh&aacute;c. Băng c&oacute; đ&oacute; ch&uacute;ng l&agrave;m tăng stress oxy h&oacute;a, dẫn đến gi&aacute;n đoạn c&aacute;c hoạt động trao đổi chất trong tế b&agrave;o. Một nguy&ecirc;n nh&acirc;n kh&aacute;c g&acirc;y độc tế b&agrave;o l&agrave; do tinh dầu ph&aacute; hủy m&agrave;ng tế b&agrave;o của thực vật v&agrave; ức chế enzyme của ch&uacute;ng (Mutlu et al., 2010). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nVấn đề kiểm so&aacute;t cỏ dại bằng tinh dầu thường kh&ocirc;ng qu&aacute; hứa hẹn, do phải sử dụng một lượng lớn tinh dầu g&acirc;y t&aacute;c động ti&ecirc;u cực đến m&ocirc;i trường v&agrave; vi khuẩn trong đất. Ngo&agrave;i ra nếu d&ugrave;ng tinh dầu phải sử dụng thường xuy&ecirc;n nhưng c&oacute; thể giải quyết bằng phương ph&aacute;p vi bao tinh dầu để giảm khả năng bay hơi của ch&uacute;ng. Tinh dầu cũng c&oacute; thể g&acirc;y hại đến c&acirc;y trồng ch&iacute;nh v&agrave; khiến giảm năng suất. V&igrave; thế tinh dầu kh&ocirc;ng qu&aacute; hứa hẹn nhưng l&agrave; một giải ph&aacute;p thay thế trong tương lai. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/tinh dầu 3.jpg\" \/><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/tinh dầu 4.jpg\" \/><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/tinh dầu 5.jpg\" \/><\/p>\n\nT&aacute;c dụng của tinh dầu kiểm so&aacute;t vi sinh vật<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTinh dầu bay hơi c&oacute; thể được sử dụng để kiểm so&aacute;t c&aacute;c lo&agrave;i g&acirc;y hại kh&aacute;c như vi khuẩn, virus, nấm v&agrave; tuyến tr&ugrave;ng. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nT&aacute;c dụng diệt khuẩn<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTinh dầu c&oacute; khả năng diệt khuẩn, v&igrave; bản th&acirc;n ch&uacute;ng l&agrave; những chất ưu dầu, c&oacute; thể đi qua m&agrave;ng tế b&agrave;o v&agrave; g&acirc;y độc tế b&agrave;o (Bakkali et al., 2008). Một mặt ch&uacute;ng ức chế h&ocirc; hấp v&agrave; tăng t&iacute;nh thấm của m&agrave;ng tế b&agrave;o chất vi khuẩn, mặt kh&aacute;c ch&uacute;ng g&acirc;y thất tho&aacute;t kali (Ibrahim et al., 2008). Theo Burt (2004), c&aacute;c cơ chế kh&aacute;c g&acirc;y t&aacute;c dụng diệt khuẩn l&agrave; sự suy giảm động lực proton, l&agrave;m hỏng protein m&agrave;ng, m&agrave;ng tế b&agrave;o chất v&agrave; ph&aacute;t hủy th&agrave;nh tế b&agrave;o. V&iacute; dụ: tinh dầu họ sả Cymbopogon densiﬂorus<\/i> (Poaceae) c&oacute; hợp chất l&agrave; limonene, cymenene, p-cymene, carveol, v&agrave; carvone c&oacute; khả năng diệt vi khuẩn gram &acirc;m v&agrave; dương. Một số loại tinh dầu kh&aacute;c c&oacute; t&aacute;c dụng kh&aacute;c khuẩn l&agrave; khuynh diệp Eucalyptus sp<\/i>. (Myrtaceae) phần lớn chứa 1,8-cineole, linalool, citronellal v&agrave; limonene (Batish et al., 2008). Tinh dầu Calamintha nepeta<\/i> (Lamiaceae) chứa nhiều limonene, menthone v&agrave; pulegone c&oacute; hoạt động chống lại Salmonella rất tốt, trong đ&oacute; pulegone hoạt động hiệu quả nhất. Tinh dầu Peumus boldus<\/i> (Monimiaceae) chưa nhiều monoterpen, đặc biệt l&agrave; limonene c&oacute; t&aacute;c dụng tốt đối với vi khuẩn gram &acirc;m v&agrave; dương. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nT&aacute;c dụng kh&aacute;ng nấm<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTinh dầu bay hơi c&oacute; khả năng ti&ecirc;u diệt nấm hại c&acirc;y trồng, v&igrave; ch&uacute;ng l&agrave;m tăng t&iacute;nh thấm m&agrave;ng sinh chất. Một số monoterpen như isopulegol, (R) -carvone v&agrave; segimonene dường như rất hiệu quả đối với Candida albicans<\/i>. C&aacute;c loại tinh dầu thu được từ F. Vulgare<\/i> (Apiaceae) tỏ ra rất t&iacute;ch cực chống lại Aspergillus niger<\/i>. Ngo&agrave;i ra c&aacute;c loại tinh dầu của tr&aacute;i c&acirc;y họ cam qu&yacute;t (trừ limonene) đ&atilde; được thử nghiệm chống lại một số lo&agrave;i Penicillium<\/i> v&agrave; ch&uacute;ng rất hiệu quả. Dầu thảo quả, linalool, limonene v&agrave; cineole cho thấy độc t&iacute;nh cao nhất đối với nấm (Ibrahim et al., 2008). Một loại tinh dầu kh&aacute;c c&oacute; khả năng ti&ecirc;u diệt c&aacute;c loại nấm g&acirc;y hại như Aspergillus sp., Penicillium sp., Fusarium sp.,<\/i> v&agrave; Mucor sp.<\/i> l&agrave; tinh dầu khuynh diệp phần lớn chứa 1,8-cineole, citronellal, limonene v&agrave; linalool. N&oacute; c&oacute; thể ức chế sự ph&aacute;t triển của sợi nấm cũng như sản sinh b&agrave;o tử v&agrave; nảy mầm (Batish et al., 2008). Tinh dầu th&ocirc;ng Pinus roxburghii<\/i> (Pinaceae) c&oacute; thể ti&ecirc;u diệt Aspergillus sp.<\/i> v&agrave; Cymbopogon Pendulus<\/i> (Poaceae) v&agrave; c&oacute; thể ức chế sự tăng trưởng sợi nấm của microsporum gypseum<\/i> v&agrave; Trichophyton mentagrophytes<\/i>. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTinh dầu Origanum, cassia, red thyme c&oacute; khả năng ức chế nấm ph&acirc;n giải gỗ (Chao et al., 2000). Tinh dầu O. acutidens<\/i> (Lamiaceae) cũng cho thấy hoạt động chống nấm, v&iacute; dụ, chống lại một số loại nấm thuộc họ Fusarium v&agrave; Botrytis (Kordali et al., 2008). Cymbopogon martini<\/i> (Poaceae), Thymus zygis<\/i> (Lamiaceae), Cinnamomum zeylanicum<\/i> (Lauraceae) v&agrave; S. aromaticum<\/i> (Myrtaceae) cũng cho thấy hoạt động kh&aacute;ng n&acirc;m Botrytis cinerea<\/i> hay xuất hiện ở thực vật. Đặc biệt C. martini<\/i> v&agrave; T. zygis<\/i> rất hiệu quả trong việc ức chế sự nảy mầm của b&agrave;o tử. Dầu nguyệt quế (Laurus nobilis L.,<\/i> Lauraceae) cho thấy hoạt động chống nấm chống lại Rhizoctonia solani<\/i> v&agrave; Sclerotinia sclerotiorum<\/i> (De Corato et al., 2010). Tinh dầu của Hibiscus cannabinus L<\/i>. (Malvaceae) c&oacute; t&aacute;c dụng chống nấm của c&aacute;c lo&agrave;i Colletotrichum, mặc d&ugrave; t&aacute;c dụng kh&aacute;ng nấm rất yếu (Kobaisy et al., 2001). C&aacute;c loại tinh dầu từ c&acirc;y artemisia dracunculus, A. absinthium, Artemisia santonicum<\/i> v&agrave; Artemisia spicigera<\/i>, tất cả ch&uacute;ng đều được thử nghiệm chống lại c&aacute;c loại nấm kh&aacute;c nhau v&agrave; cho thấy hiệu quả (Kordali et al., 2005). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/tinh dầu 6.jpg\" \/><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/tinh dầu 7.jpg\" \/><\/p>\n\nT&aacute;c dụng kh&aacute;ng virus<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTinh dầu c&oacute; khả năng chống lại hoạt động của virus, virus khảm thuốc l&aacute; l&agrave; một loại bệnh quan trọng trong n&ocirc;ng nghiệp c&oacute; khả năng kh&aacute;ng yếu với tinh dầu sả (Chao et al., 2000). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nXử l&yacute; tuyến tr&ugrave;ng (Heterodera schachtii<\/i>) c&oacute; thể khiến n&oacute; giảm xuống c&ograve;n dưới 3% trong v&ograve;ng 3 th&aacute;ng bằng c&aacute;ch sử dụng (+)-limonene. Tinh dầu bạc h&agrave; cũng được chứng minh rất c&oacute; hiệu quả đối với tuyến tr&ugrave;ng. Tinh dầu của Ocimum Sanctuarytum L<\/i>. (Lamiaceae) với eugenol l&agrave; hợp chất ch&iacute;nh đ&atilde; được thử nghiệm tr&ecirc;n Caenorhabditis Elegans<\/i> v&agrave; cho thấy t&aacute;c dụng chống giun (Asha et al., 2001). Một loại tinh dầu kh&aacute;c rất hứa hẹn trong kiểm so&aacute;t tuyến tr&ugrave;ng l&agrave; tinh dầu khuynh diệp. N&oacute; được chứng minh l&agrave; độc đối với Meloidogyne incognita<\/i> v&agrave; Meloidogyne exigua<\/i> (Batish et al., 2008). O. basilicum L<\/i>. (Lamiaceae) v&agrave; O. Sanctuarytum L<\/i>. (Lamiaceae), cũng như c&aacute;c hợp chất ch&iacute;nh của ch&uacute;ng linalool v&agrave; eugenol, c&oacute; hiệu quả trong việc ti&ecirc;u diệt ấu tr&ugrave;ng của M. incognita (Chatterjee et al., 1982). Một nghi&ecirc;n cứu kh&aacute;c được thực hiện tr&ecirc;n Meloidogyne sp<\/i>. cho thấy Aactsia triphylla<\/i> (Verbenaceae), Lippia Juneliana<\/i> (Verbenaceae) v&agrave; Lippia turbinata (Verbenaceae) <\/i>c&oacute; t&aacute;c dụng diệt khuẩn. C&aacute;c th&agrave;nh phần ch&iacute;nh l&agrave; &alpha;-thujone, cis-carveol, carvone v&agrave; limonene trong A. triphylla<\/i>; piperitenone oxit, limonene, v&agrave; camphor ở L. Juneliana<\/i>; v&agrave; oxit limonene v&agrave; piperitenone trong L. turbinata<\/i> (Duschatzky et al., 2004). Oka et al. (2000) đ&atilde; kiểm tra t&aacute;c dụng của tinh dầu đối với Meloidogyne javanica<\/i>. C&aacute;c loại tinh dầu c&oacute; t&aacute;c dụng ức chế khả năng di chuyển của n&oacute; (hơn 80%) l&agrave; Artemisia judaica, C. carvi, Coridothymus capitatus, Coridothymus citratus, F. Vulgare, Mentha rotundifolia, M. spicata, Micromeria frum<\/i> v&agrave; O. Vulgare<\/i>. C&aacute;c loại tinh dầu l&agrave;m giảm tỷ lệ nở của trứng xuống dưới 2% l&agrave; A. Judaica, C. carvi, F. Vulgare v&agrave; M. rotundifolia. O. gratissimum<\/i>, với eugenol v&agrave; 1,8-cineole l&agrave; c&aacute;c hợp chất ch&iacute;nh, được b&aacute;o c&aacute;o l&agrave; c&oacute; hoạt t&iacute;nh chống giun s&aacute;n Haemonchus contortus<\/i> v&igrave; n&oacute; l&agrave;m giảm tốc độ nở của trứng (Pessoa et al., 2002). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTheo TegoX&nbsp;dịch<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nT&agrave;i liệu tham khảo: <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n1. The use of essential oils in organic farming, <\/b>2015<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n2. Chương 17: Use of Essential Oils in Agriculture<\/b>, s&aacute;ch Handbook of Essential Oils: Science, Technology, and Applications, <\/b>second edition, 2016. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n","image_url":"https:\/\/tegox.vn\/datafiles\/29904\/upload\/files\/kelly-sikkema-XU1-sAMZFqc-unsplash.jpg?t=1752863201","image_thumb_url":"https:\/\/tegox.vn\/datafiles\/29904\/upload\/thumb_files\/kelly-sikkema-XU1-sAMZFqc-unsplash.jpg?t=1752863041","tags":"","count_view":9588,"seo_name":"su-dung-tinh-dau-trong-nong-trai-huu-co","date_update":1595919149,"date_created_format":1595921814,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/tegox.vn\/su-dung-tinh-dau-trong-nong-trai-huu-co"},{"id":445832,"name":"NEEM OIL VÀ THUỐC BẢO VỆ THỰC VẬT: TỪ HIỆN TẠI ĐẾN TƯƠNG LAI","desc":"Dầu neem được chiết xuất từ c&acirc;y neem Azadirachta indica<\/i> Juss. một th&agrave;nh vi&ecirc;n trong họ Meliaceae<\/i> c&oacute; nguồn gốc Ấn Độ v&agrave; được xem l&agrave; nguồn cung h&oacute;a chất thực vật quan trọng tr&ecirc;n to&agrave;n thế giới<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n","content":"Ng&agrave;y nay phương &aacute;n sử dụng c&aacute;c hợp chất tự nhi&ecirc;n (như tinh dầu) được xem l&agrave; lựa chọn đầy hứa hẹn để thay thế ho&aacute;t chất n&ocirc;ng nghiệp trong kiểm so&aacute;t dịch bệnh. C&aacute;c chất tạo m&ugrave;i n&agrave;y được chiết xuất từ nhiều lo&agrave;i thực vật tạo hương kh&aacute;c nhau, nguồn gốc phong ph&uacute; c&aacute;c chất chuyển h&oacute;a thứ cấp c&oacute; hoạt t&iacute;nh sinh học như alkaloids, phenolics v&agrave; terpenoids (Esmaeili v&agrave; Asgari, 2015), sử dụng phương ph&aacute;p chiết xuất với nước hoặc dung m&ocirc;i hữu cơ. Cơ chế hoạt động của ch&uacute;ng c&oacute; thể kh&aacute;c nhau, đặc biệt l&agrave; hiệu quả khi kết hợp c&aacute;c hợp chất với nhau &nbsp;(de Oliveira, 2011; Esmaeili v&agrave; Asgari, 2015). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/neem oil 1.png\" \/><\/span><\/p>\n\nDầu neem được chiết xuất từ c&acirc;y neem Azadirachta indica<\/i> Juss. một th&agrave;nh vi&ecirc;n trong họ Meliaceae<\/i> c&oacute; nguồn gốc Ấn Độ v&agrave; được xem l&agrave; nguồn cung h&oacute;a chất thực vật quan trọng tr&ecirc;n to&agrave;n thế giới. Azadirachta l&agrave; một c&acirc;y thường xanh c&oacute; k&iacute;ch thước nhỏ, sinh trưởng nhanh với nh&aacute;nh rộng, lan tỏa. N&oacute; chịu được nhiệt độ cao cũng như đất ngh&egrave;o dinh dưỡng hoặc suy tho&aacute;i. C&aacute;c l&aacute; non c&oacute; m&agrave;u đỏ đến t&iacute;m trong khi l&aacute; trưởng th&agrave;nh c&oacute; m&agrave;u xanh l&aacute; s&aacute;ng. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTinh dầu neem c&oacute; chứa &iacute;t nhất 100 hợp chất c&oacute; hoạt t&iacute;nh sinh học, trong số đ&oacute; th&agrave;nh phần ch&iacute;nh l&agrave; triterpen được biết đến l&agrave; limonoids, quan trọng nhất l&agrave; azadirachtin, c&oacute; hiệu quả đến 90% tr&ecirc;n hầu hết c&ocirc;n tr&ugrave;ng g&acirc;y hại. Hợp chất c&oacute; nhiệt độ n&oacute;ng chảy 160&deg;C v&agrave; khối lượng ph&acirc;n tử 720g\/mol. C&aacute;c th&agrave;nh phần kh&aacute;c bao gồm meliantriol, nimbin, nimbidin, nimbinin, nimbolides, axit b&eacute;o (oleic, stearic v&agrave; palmitic) v&agrave; salannin. Sản phẩm ch&iacute;nh của neem l&agrave; dầu được chiết xuất từ hạt bằng c&aacute;c kỹ thuật kh&aacute;c nhau. C&aacute;c bộ phận kh&aacute;c của c&acirc;y neem chứa &iacute;t azadirachtin, nhưng cũng được sử dụng để chiết xuất dầu (Nicoletti et al., 2012). C&oacute; nghi&ecirc;n cứu chỉ ra rằng h&agrave;m lượng azadirachtin trong hạt c&oacute; thể tăng l&ecirc;n do nhiễm tr&ugrave;ng nh&acirc;n tạo với bệnh nấm arbuscular mycorrhiza<\/i> (Venkateswarlu et al., 2008). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/neem oil 2.jpg\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTrong số c&aacute;c thuốc trừ s&acirc;u từ dược liệu hiện được b&aacute;n tr&ecirc;n thị trường, dầu neem l&agrave; một trong những loại &iacute;t độc nhất đối với con người v&agrave; cho thấy độc t&iacute;nh rất thấp đối với c&aacute;c sinh vật c&oacute; lợi, do đ&oacute; rất hứa hẹn cho kiểm so&aacute;t s&acirc;u bệnh hại. C&aacute;c lo&agrave;i c&ocirc;n tr&ugrave;ng mục ti&ecirc;u bao gồm Anopheles stephensi<\/i> (Lucantoni et al., 2006), A. culicifacies<\/i> (Chandramohan et al., 2016), Ceraeochrysa claveri<\/i> (Scudeler et al., 2013, 2014; Scudeler and dos Santos, 2013), Cnaphalocrocis medinalis<\/i> (Senthil Nathan et al., 2006), Diaphorina citri<\/i> (Weathersbee and McKenzie, 2005), Helicoverpa armigera<\/i> (Ahmad et al., 2015), Mamestra brassicae<\/i> (Selj&aring;sen and Meadow, 2006), Nilaparvata lugens Stal<\/i> (Senthil-Nathan et al., 2009), Pieris brassicae<\/i> (Hasan and Shafiq Ansari, 2011), v&agrave; Spodoptera frugiperda<\/i> (Tavares et al., 2010). Arachnid bao gồm Hyalomma anatolicum excavatum <\/i>(Abdel-Shafy and Zayed, 2002) v&agrave; Sarcoptes scabie<\/i> var. cuniculi larvae (Xu et al., 2010).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTinh dầu neem được xem l&agrave; thuốc trừ s&acirc;u tiếp x&uacute;c, cho thấy hoạt động hệ thống v&agrave; cục bộ hệ thống (translaminar activity) (Cox, 2002). N&oacute; c&oacute; phổ hoạt động rộng, ức chế cho ăn, ảnh hưởng đến chức năng hormone giai đoạn chưa trưởng th&agrave;nh, giảm ecdysone, hủy bỏ tăng trưởng, thay đổi sự ph&aacute;t triển v&agrave; sinh sản, ức chế khả năng sinh sản, khử tr&ugrave;ng, đẩy l&ugrave;i qu&aacute; tr&igrave;nh rụng trứng v&agrave; ph&aacute; vỡ qu&aacute; tr&igrave;nh lột x&aacute;c (Brahmachari, 2004). C&oacute; rất &iacute;t th&ocirc;ng tin về phương thức hoạt động của azadirachtin như một chất ức chế cho ăn, mặc d&ugrave; c&oacute; thể n&oacute; k&iacute;ch th&iacute;ch c&aacute;c tế b&agrave;o li&ecirc;n quan đến ức chế cho ăn, g&acirc;y ra suy yếu v&agrave; g&acirc;y chết s&acirc;u bệnh (Brahmachari, 2004).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nAzadirachtin, salannin v&agrave; c&aacute;c limonoid kh&aacute;c c&oacute; trong dầu neem ức chế ecdysone 20-monooxygenase, enzyme chịu tr&aacute;ch nhiệm x&uacute;c t&aacute;c bước cuối c&ugrave;ng trong qu&aacute; tr&igrave;nh chuyển đổi ecdysone th&agrave;nh hormone c&oacute; hoạt t&iacute;nh, 20-hydroxyecdysone, kiểm so&aacute;t qu&aacute; tr&igrave;nh biến h&oacute;a của c&ocirc;n tr&ugrave;ng. Tuy nhi&ecirc;n, những hiệu ứng n&agrave;y c&oacute; thể l&agrave; thứ yếu đối với hoạt động của azadirachtin ngăn chặn sự h&igrave;nh th&agrave;nh vi ống trong ph&acirc;n b&agrave;o (Morgan, 2009). Hơn nữa azadirachtin c&oacute; thể ức chế sự giải ph&oacute;ng hormone prothoracicotropic v&agrave; allatotropin từ phức hợp tim-corpus cardiacum, dẫn đến c&aacute;c vấn đề về khả năng sinh sản (Mulla v&agrave; Su, 1999). Meliantriol v&agrave; salannin cũng c&oacute; t&aacute;c dụng ức chế sự ăn của c&ocirc;n tr&ugrave;ng, trong khi nimbin v&agrave; nimbidin chủ yếu c&oacute; hoạt t&iacute;nh chống vi-r&uacute;t (EMBRAPA, 2008). Azadirachtin cũng c&oacute; thể can thiệp v&agrave;o qu&aacute; tr&igrave;nh nguy&ecirc;n ph&acirc;n, theo c&aacute;ch giống như colchicine v&agrave; c&oacute; t&aacute;c dụng m&ocirc; bệnh học trực tiếp l&ecirc;n tế b&agrave;o biểu m&ocirc; ruột, cơ v&agrave; m&ocirc; mỡ, dẫn đến hạn chế vận động v&agrave; giảm hoạt động bay (Wilps et al., 1992; Mordue (Luntz (Luntz)) v&agrave; Blackwell, 1993; Qiao v&agrave; cộng sự, 2014). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nMột số nghi&ecirc;n cứu m&ocirc; tả hoạt động của tinh dầu neem trong c&aacute;c nh&oacute;m c&ocirc;n tr&ugrave;ng cụ thể. Trong số c&aacute;c nh&oacute;m c&ocirc;n tr&ugrave;ng ch&iacute;nh, dầu neem đ&atilde; cho thấy t&aacute;c dụng chống lại Lepidoptera: t&aacute;c dụng chống ăn v&agrave; tăng tỷ lệ tử vong của ấu tr&ugrave;ng (Mancebo et al., 2002; Michereff-Filho et al., 2008; Tavares et al., 2010); Hymenoptera: giảm lượng thức ăn, giảm sự ph&aacute;t triển của ấu tr&ugrave;ng, g&acirc;y chết ấu tr&ugrave;ng trong qu&aacute; tr&igrave;nh lột x&aacute;c (Li et al., 2003); Neuroptera: tổn thương nghi&ecirc;m trọng ở c&aacute;c tế b&agrave;o ruột của ấu tr&ugrave;ng, tổn thương v&agrave; chết tế b&agrave;o trong qu&aacute; tr&igrave;nh thay thế biểu m&ocirc; ruột v&agrave; thay đổi trong k&eacute;n, với độ xốp tăng v&agrave; giảm độ d&agrave;y th&agrave;nh ảnh hưởng đến nhộng trong k&eacute;n (Scudeler et al., 2013, 2014; Scudeler v&agrave; dos Santos , 2013). Trong một lớp kh&aacute;c, Arachnida, sự tiếp x&uacute;c của nh&oacute;m Ixodidae với dầu neem l&agrave;m giảm sự nở của trứng v&agrave; g&acirc;y ra dị tật, dị dạng v&agrave; tử vong của ấu tr&ugrave;ng v&agrave; con trưởng th&agrave;nh (Abdel-Shafy v&agrave; Zayed, 2002). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nỨng dụng của Neem<\/strong><\/span><\/p>\n\nTrong nhiều thế kỷ, neem đ&atilde; được sử dụng trong y học d&acirc;n gian để điều trị c&aacute;c bệnh như sốt r&eacute;t, lo&eacute;t, bệnh tim mạch v&agrave; c&aacute;c vấn đề về da. Mặc d&ugrave; c&oacute; sự hạn chế trong c&aacute;c thử nghiệm l&acirc;m s&agrave;ng để hỗ trợ cho y&ecirc;u cầu điều trị, việc sử dụng neem đ&atilde; mở rộng theo thời gian v&agrave; n&oacute; l&agrave; một th&agrave;nh phần quan trọng của y học Ayurvedic (kiến thức y học được ph&aacute;t triển ở Ấn Độ khoảng 7000 năm trước; Girish v&agrave; Shankara Bhat, 2008; Ogbuewu et al., 2011). Ngo&agrave;i c&aacute;c ứng dụng y tế của m&igrave;nh, neem c&ograve;n g&acirc;y hứng th&uacute; trong nhiều lĩnh vực kh&aacute;c (H&igrave;nh 22). Trong lĩnh vực mỹ phẩm v&agrave; vệ sinh, neem được sử dụng trong th&agrave;nh phần của mặt nạ, kem dưỡng da, kem chống nắng, x&agrave; ph&ograve;ng v&agrave; kem đ&aacute;nh răng (Mathur v&agrave; Kachhwaha, 2015). C&aacute;c sản phẩm c&oacute; nguồn gốc từ neem c&oacute; thể đ&oacute;ng g&oacute;p cho sự ph&aacute;t triển bền vững v&agrave; giải quyết c&aacute;c vấn đề kiểm so&aacute;t dịch hại trong n&ocirc;ng nghiệp (Lokanadhan v&agrave; cộng sự, 2012). Những sản phẩm n&agrave;y được hưởng lợi từ c&aacute;c đặc t&iacute;nh tự nhi&ecirc;n của neem như một chất điều h&ograve;a sinh trưởng c&ocirc;n tr&ugrave;ng mạnh mẽ (IGR) cũng ảnh hưởng đến nhiều sinh vật kh&aacute;c (như tuyến tr&ugrave;ng v&agrave; nấm) v&agrave; c&oacute; thể hoạt động như một loại ph&acirc;n b&oacute;n thực vật (Brahmachari, 2004).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/neem oil 3.jpg\" style=\"height: 313px; width: 400px;\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nViệc sử dụng neem trong n&ocirc;ng nghiệp kh&ocirc;ng phải l&agrave; một thực h&agrave;nh mới. Ở Ấn Độ, hệ thống canh t&aacute;c truyền thống sử dụng chiết xuất neem để quản l&yacute; dịch hại v&agrave; cung cấp chất dinh dưỡng cho c&acirc;y trồng (Mossini v&agrave; Kemmelmeier, 2005; Sujarwo et al., 2016). Nghi&ecirc;n cứu khoa học đ&atilde; chỉ ra rằng neem an to&agrave;n cho người lao động, kh&ocirc;ng c&oacute; rủi ro xử l&yacute; v&agrave; c&oacute; thể sử dụng trong to&agrave;n bộ chu tr&igrave;nh sản xuất c&acirc;y trồng (Boeke et al., 2004). Neem đ&atilde; được chứng minh sử dụng l&agrave;m ph&acirc;n b&oacute;n, với c&aacute;c hợp chất hữu cơ v&agrave; v&ocirc; cơ trong nguy&ecirc;n liệu thực vật c&oacute; t&aacute;c dụng cải thiện chất lượng đất v&agrave; tăng cường chất lượng v&agrave; số lượng của c&acirc;y trồng. Chất thải c&ograve;n lại sau khi chiết xuất dầu từ hạt neem (b&aacute;nh hạt neem) c&oacute; thể được sử dụng l&agrave;m ph&acirc;n b&oacute;n sinh học, cung cấp c&aacute;c chất dinh dưỡng cần thiết cho sự ph&aacute;t triển của c&acirc;y (Ramachandran et al., 2007; Lokanadhan et al., 2012). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNitơ l&agrave; một trong những chất dinh dưỡng ch&iacute;nh m&agrave; thực vật cần cho sự ph&aacute;t triển của ch&uacute;ng v&agrave; ur&ecirc; l&agrave; nguồn ph&acirc;n b&oacute;n nitơ ch&iacute;nh được sử dụng tr&ecirc;n to&agrave;n thế giới để cung cấp cho nhu cầu nitơ của c&acirc;y trồng. Kiểm so&aacute;t qu&aacute; tr&igrave;nh thủy ph&acirc;n v&agrave; nitrat h&oacute;a ur&ecirc; l&agrave; một trong những chiến lược ch&iacute;nh được sử dụng để tr&aacute;nh thất tho&aacute;t nitơ trong n&ocirc;ng nghiệp (Ni et al., 2014). Neem đ&atilde; chứng minh hoạt động như một chất ức chế qu&aacute; tr&igrave;nh nitrat h&oacute;a, gi&uacute;p l&agrave;m chậm hoạt động của vi khuẩn chịu tr&aacute;ch nhiệm khử nitrat, do đ&oacute; l&agrave;m giảm mất ur&ecirc; từ đất (Musalia et al., 2000; Mohanty et al., 2008). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nDo sự phức tạp về th&agrave;nh phần của ch&uacute;ng, c&aacute;c sản phẩm dựa tr&ecirc;n neem c&oacute; thể hoạt động như chất chống cho ăn, chất điều h&ograve;a tăng trưởng, chất khử tr&ugrave;ng, chất chống rụng trứng v&agrave; thuốc chống c&ocirc;n tr&ugrave;ng (Gonzalez-Coloma et al., 2013). C&aacute;c yếu tố kh&aacute;c đ&atilde; th&uacute;c đẩy việc sử dụng c&aacute;c sản phẩm bổ sung neem để kiểm so&aacute;t dịch hại trong n&ocirc;ng nghiệp l&agrave; c&aacute;c kh&iacute;a cạnh sinh th&aacute;i v&agrave; độc t&iacute;nh (độc t&iacute;nh thấp đối với c&aacute;c sinh vật kh&ocirc;ng phải mục ti&ecirc;u), cũng như c&aacute;c kh&iacute;a cạnh kinh tế (một lượng nhỏ sản phẩm c&oacute; thể cung cấp khả năng kiểm so&aacute;t dịch hại hiệu quả; et al., 2011). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNhững đặc điểm n&agrave;y của neem đ&oacute;ng g&oacute;p cho c&aacute;c hệ thống sản xuất n&ocirc;ng nghiệp hữu cơ bền vững hơn v&agrave; kh&ocirc;ng tạo ra dư lượng h&oacute;a học (thực vật v&agrave; c&acirc;y trồng được trồng m&agrave; kh&ocirc;ng sử dụng bất kỳ h&oacute;a chất n&ocirc;ng nghiệp n&agrave;o). Phương ph&aacute;p n&agrave;y cũng gi&uacute;p duy tr&igrave; năng suất đất, đảm bảo thời gian sản xuất l&acirc;u hơn. N&ocirc;ng nghiệp hữu cơ c&oacute; thể l&agrave; một phương ph&aacute;p sản xuất thay thế khả thi cho n&ocirc;ng d&acirc;n, nhưng c&oacute; rất nhiều th&aacute;ch thức phải vượt qua. Ch&igrave;a kh&oacute;a th&agrave;nh c&ocirc;ng l&agrave; mở ra những c&aacute;ch tiếp cận mới, v&agrave; về mặt n&agrave;y, c&aacute;c sản phẩm neem c&oacute; thể đ&oacute;ng g&oacute;p hiệu quả cho n&ocirc;ng nghiệp hữu cơ, được sử dụng l&agrave;m thuốc trừ s&acirc;u hữu cơ v&agrave; l&agrave;m ph&acirc;n b&oacute;n đất.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nSản phẩm thương mại c&oacute; nguồn gốc từ Neem<\/strong>&nbsp;(Azadirachta indica)<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNeem đ&atilde; được thừa nhận l&agrave; sản phẩm thương mại rộng r&atilde;i nhờ c&aacute;c đặc t&iacute;nh, lợi &iacute;ch của n&oacute;. So với c&aacute;c h&oacute;a chất th&ocirc;ng thường, thường tồn tại l&acirc;u trong m&ocirc;i trường v&agrave; c&oacute; độc t&iacute;nh cao, thuốc trừ s&acirc;u thực vật c&oacute; khả năng ph&acirc;n hủy sinh học v&agrave; kh&ocirc;ng để lại dư lượng c&oacute; hại. Hầu hết c&aacute;c loại thuốc trừ s&acirc;u thực vật l&agrave; kh&ocirc;ng g&acirc;y độc tế b&agrave;o v&agrave; cũng c&oacute; t&iacute;nh chọn lọc nhiều hơn đối với s&acirc;u bệnh mục ti&ecirc;u. Về mặt ứng dụng thương mại, thuốc trừ s&acirc;u sinh học c&oacute; thể mang lại lợi thế kinh tế đ&aacute;ng kể, v&igrave; cơ sở hạ tầng cần thiết l&agrave; kh&ocirc;ng đắt hơn so với thuốc trừ s&acirc;u th&ocirc;ng thường (Pant et al., 2016). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/files\/neem oil 4.jpg\" \/><\/span><\/p>\n\nMột số bằng s&aacute;ng chế li&ecirc;n quan đến c&aacute;c quy tr&igrave;nh v&agrave; sản phẩm dựa tr&ecirc;n neem đ&atilde; được gửi ở Hoa Kỳ, Ấn Độ, Nhật Bản, &Uacute;c v&agrave; c&aacute;c nơi kh&aacute;c. Nhiều sản phẩm c&oacute; nguồn gốc từ neem được sản xuất bằng c&aacute;ch nghiền n&aacute;t hạt v&agrave; c&aacute;c bộ phận kh&aacute;c của c&acirc;y, tiếp theo l&agrave; sử dụng dung m&ocirc;i để chiết xuất c&aacute;c hoạt chất c&oacute; hoạt t&iacute;nh thuốc trừ s&acirc;u. C&aacute;c phương ph&aacute;p v&agrave; kỹ thuật kh&aacute;c nhau được sử dụng để thu được c&aacute;c sản phẩm neem c&oacute; thể dẫn đến nồng độ kh&aacute;c nhau của c&aacute;c hợp chất hoạt động, cũng như hiệu quả sinh học kh&aacute;c nhau (Roychoudhury, 2016). Mặc d&ugrave; c&oacute; nhiều đặc t&iacute;nh đầy hứa hẹn, nhưng c&oacute; những hạn chế cản trở việc sử dụng neem tr&ecirc;n quy m&ocirc; lớn hiệu quả. Những trở ngại n&agrave;y phải được khắc phục v&agrave; nhiều yếu tố kh&ocirc;ng chắc chắn được l&agrave;m r&otilde; để c&oacute; thể khai th&aacute;c hết tiềm năng của neem. Một trong những vấn đề ch&iacute;nh đối với sự ph&aacute;t triển thương mại của neem l&agrave; thiếu sự quan t&acirc;m của c&ocirc;ng nghiệp, phần lớn l&agrave; do kh&oacute; khăn trong việc cấp bằng s&aacute;ng chế cho c&aacute;c sản phẩm tự nhi&ecirc;n, cũng như thiếu bằng chứng khoa học để hỗ trợ cho c&aacute;c tuy&ecirc;n bố về lợi &iacute;ch của c&aacute;c chất n&agrave;y. Do đ&oacute;, c&aacute;c sản phẩm kh&ocirc;ng được c&ocirc;ng bố rộng r&atilde;i trong cộng đồng n&ocirc;ng nghiệp v&agrave; c&aacute;c nơi kh&aacute;c (Pant et al., 2016).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNhược điểm của neem l&agrave; t&iacute;nh ổn định thấp trong điều kiện đồng ruộng, chủ yếu l&agrave; do tốc độ ph&acirc;n hủy cao, cũng như thời gian lưu ngắn v&agrave; tốc độ ti&ecirc;u diệt chậm, so với thuốc trừ s&acirc;u th&ocirc;ng thường (Isman, 2006; de Oliveira et al., 2014; Miresmailli v&agrave; Isman, 2014). Yếu tố di truyền chủ yếu chịu tr&aacute;ch nhiệm x&aacute;c định th&agrave;nh phần h&oacute;a học của dầu neem. Tuy nhi&ecirc;n, c&aacute;c yếu tố m&ocirc;i trường v&agrave; loại phương ph&aacute;p chiết xuất c&oacute; thể dẫn đến sự kh&aacute;c biệt đ&aacute;ng kể trong th&agrave;nh phần. Kết quả l&agrave;, kh&ocirc;ng c&oacute; hoạt chất ti&ecirc;u chuẩn trong th&agrave;nh phần của loại thuốc trừ s&acirc;u thực vật n&agrave;y, điều n&agrave;y hạn chế ứng dụng của n&oacute; trong việc kiểm so&aacute;t s&acirc;u hại n&ocirc;ng nghiệp (Ghosh et al., 2012; Tangtrakulwanich v&agrave; Reddy, 2014; Siegwart et al., 2015). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTinh dầu neem chứa một nh&oacute;m c&aacute;c hoạt chất với c&aacute;c đặc t&iacute;nh h&oacute;a học kh&aacute;c nhau. Do đ&oacute;, người ta tin rằng sự ph&aacute;t triển của t&iacute;nh kh&aacute;ng c&ocirc;n tr&ugrave;ng hầu như kh&ocirc;ng thể xảy ra. Tuy nhi&ecirc;n, khi c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu tiến h&agrave;nh, người ta đ&atilde; ghi nhận do tồn dư thấp của thuốc trừ s&acirc;u thực vật n&ecirc;n cần sử dụng nhiều hơn để kiểm so&aacute;t s&acirc;u bệnh, c&oacute; thể l&agrave;m tăng &aacute;p lực chọn lọc đối với quần thể dịch hại dẫn đến kh&aacute;ng thuốc (Ghosh et al., 2012; Tangtrakulwanich v&agrave; Reddy, 2014; Siegwart v&agrave; cộng sự, 2015). Hiện nay, hầu hết c&aacute;c loại thuốc trừ s&acirc;u thực vật đang được nghi&ecirc;n cứu v&agrave; c&oacute; hiệu quả chống lại nhiều loại s&acirc;u bệnh l&agrave; những loại c&oacute; t&aacute;c dụng chống ăn, v&igrave; vậy việc sử dụng bừa b&atilde;i của ch&uacute;ng c&oacute; thể dẫn đến sự ph&aacute;t triển của c&aacute;c lo&agrave;i kh&aacute;ng thuốc (Tangtrakulwanich v&agrave; Reddy, 2014; Mpumi et al., 2016). Feng v&agrave; Isman (1995) đ&atilde; đ&aacute;nh gi&aacute; h&agrave;nh vi của hai d&ograve;ng Myzus persicae<\/i>, được tiếp x&uacute;c với azadirachtin tinh khiết hoặc chiết xuất hạt neem tinh chế ở c&ugrave;ng nồng độ với azadirachtin. Người ta nhận thấy rằng sau bốn mươi thế hệ, d&ograve;ng được xử l&yacute; bằng azadirachtin đ&atilde; ph&aacute;t triển khả năng kh&aacute;ng azadirachtin cao gấp 9 lần so với d&ograve;ng đối chứng, trong khi d&ograve;ng được xử l&yacute; bằng chiết xuất kh&ocirc;ng cho thấy sự kh&aacute;ng thuốc. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nXu hướng tương lai<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nKiểm so&aacute;t sinh học được định nghĩa l&agrave; h&agrave;nh động của thi&ecirc;n địch đối với quần thể s&acirc;u bệnh nhằm giữ cho n&oacute; ở mật độ số lượng kh&ocirc;ng g&acirc;y thiệt hại kinh tế cho c&acirc;y trồng (Pal v&agrave; McSpadden Gardener, 2006). Kẻ th&ugrave; tự nhi&ecirc;n đ&atilde; được biết đến từ thế kỷ thứ ba trước C&ocirc;ng nguy&ecirc;n, khi người Trung Quốc sử dụng kiến săn mồi để kiểm so&aacute;t s&acirc;u bệnh trong c&acirc;y c&oacute; m&uacute;i. Tuy nhi&ecirc;n, sau năm 1939, với sự tổng hợp của thuốc trừ s&acirc;u clo h&oacute;a dichlorodiphenyltrichloroethane (DDT) v&agrave; thuốc trừ s&acirc;u organophospho, nghi&ecirc;n cứu về thuốc trừ s&acirc;u h&oacute;a học tổng hợp v&agrave; việc sử dụng ch&uacute;ng đ&atilde; tăng l&ecirc;n rất nhiều, trong khi điều ngược lại xảy ra với phương ph&aacute;p kiểm so&aacute;t sinh học (Doutt, 1964; Niu et al., 2014). Hiện nay, với sự xuất hiện của kh&aacute;i niệm Quản l&yacute; dịch hại tổng hợp (IPM), đ&atilde; c&oacute; nhiều hơn c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu với sự nhấn mạnh v&agrave;o c&aacute;c kỹ thuật kiểm so&aacute;t sinh học. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nKiểm so&aacute;t sinh học của c&ocirc;n tr&ugrave;ng v&agrave; ve trong n&ocirc;ng nghiệp c&oacute; thể đạt được bằng c&aacute;ch sử dụng ong bắp c&agrave;y hoặc ruồi, được gọi l&agrave; parasitoids, k&yacute; sinh trứng, s&acirc;u bướm nhỏ v&agrave; thậm ch&iacute; cả con trưởng th&agrave;nh. N&oacute; cũng c&oacute; thể được thực hiện bằng c&aacute;ch sử dụng c&aacute;c lo&agrave;i săn mồi như bọ r&ugrave;a, bọ x&iacute;t, bọ săn mồi v&agrave; nhện, cũng như k&yacute; sinh tr&ugrave;ng bởi c&aacute;c vi sinh vật g&acirc;y bệnh bao gồm nấm, vi khuẩn v&agrave; vi r&uacute;t (Landis et al., 2000; Ehler, 2006; Smith v&agrave; Capinera, 2014 ). Mặc d&ugrave; kiểm so&aacute;t sinh học sẽ kh&ocirc;ng kiểm so&aacute;t tất cả c&aacute;c lo&agrave;i g&acirc;y hại mọi l&uacute;c, nhưng n&oacute; l&agrave; th&agrave;nh phần ch&iacute;nh của quản l&yacute; dịch hại tổng hợp. Mục đ&iacute;ch của kiểm so&aacute;t sinh học kh&ocirc;ng phải l&agrave; diệt trừ s&acirc;u bệnh, m&agrave; l&agrave; để giữ ch&uacute;ng ở mức độ c&oacute; thể chịu đựng được m&agrave; tại đ&oacute; ch&uacute;ng kh&ocirc;ng g&acirc;y ra t&aacute;c hại đ&aacute;ng kể n&agrave;o (Orr v&agrave; Lahiri, 2014). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nGần đ&acirc;y đ&atilde; c&oacute; sự quan t&acirc;m ng&agrave;y c&agrave;ng tăng trong việc &aacute;p dụng c&aacute;c vật liệu dựa tr&ecirc;n thực vật (thuốc trừ s&acirc;u thực vật), như dầu neem trong kiểm so&aacute;t dịch hại. Mặc d&ugrave; c&aacute;c sản phẩm n&agrave;y an to&agrave;n hơn cho việc quản l&yacute; dịch hại so với c&aacute;c h&oacute;a chất tổng hợp, t&aacute;c dụng của ch&uacute;ng trong IPM phải được đ&aacute;nh gi&aacute;. Một số nghi&ecirc;n cứu đ&atilde; điều tra mối quan hệ giữa thuốc trừ s&acirc;u thực vật v&agrave; thi&ecirc;n địch của s&acirc;u hại n&ocirc;ng nghiệp đ&atilde; đ&aacute;nh gi&aacute; việc sử dụng c&aacute;c sản phẩm dựa tr&ecirc;n neem kh&aacute;c nhau ở c&aacute;c d&ograve;ng Beauveria bassiana, Isaria fumosoroseus<\/i>, v&agrave; Lecanicillium lecanii<\/i> (Islam et al., 2011; Mamoon-ur-Rashid et al., 2011; Islam and Omar, 2012; Tunca et al., 2012; Usman et al., 2012). Sahayaraj et al. (2011) v&agrave; kết quả cho thấy những loại nấm c&ocirc;n tr&ugrave;ng g&acirc;y bệnh n&agrave;y tương th&iacute;ch với hầu hết c&aacute;c sản phẩm được thử nghiệm. Raguraman v&agrave; Kannan (2014) đ&atilde; tiến h&agrave;nh đ&aacute;nh gi&aacute; để chấm điểm t&aacute;c động v&agrave; an to&agrave;n của c&aacute;c loại thuốc trừ s&acirc;u thực vật kh&aacute;c nhau với sự hiện diện của parasitoids v&agrave; động vật ăn thịt (arthropods c&oacute; lợi), với mục đ&iacute;ch ti&ecirc;u chuẩn h&oacute;a c&aacute;c chiến lược v&agrave; phương ph&aacute;p ứng dụng để đạt được sự quản l&yacute; tốt hơn đối với s&acirc;u bệnh. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nViệc sử dụng t&iacute;ch hợp thuốc trừ s&acirc;u thực vật li&ecirc;n quan đến kiểm so&aacute;t sinh học (hiệp đồng) trong IPM đang ng&agrave;y c&agrave;ng phổ biến trong cộng đồng nghi&ecirc;n cứu v&agrave; n&ocirc;ng nghiệp. Ưu điểm của phương ph&aacute;p n&agrave;y l&agrave; n&oacute; mang lại tiềm năng kiểm so&aacute;t s&acirc;u bệnh n&ocirc;ng nghiệp, kh&ocirc;ng ảnh hưởng nghi&ecirc;m trọng đến m&ocirc;i trường, sinh vật kh&ocirc;ng phải mục ti&ecirc;u v&agrave; sức khỏe của động vật v&agrave; con người. Thuốc trừ s&acirc;u thực vật phải đ&aacute;p ứng c&aacute;c ti&ecirc;u ch&iacute; giống như thuốc trừ s&acirc;u th&ocirc;ng thường. N&oacute;i c&aacute;ch kh&aacute;c, ch&uacute;ng phải được chọn lọc đối với dịch hại mục ti&ecirc;u v&agrave; cung cấp đủ hoạt động c&ograve;n lại để bảo vệ c&acirc;y trong thời kỳ dễ bị tổn thương. Trong thập kỷ qua, đ&atilde; c&oacute; sự gia tăng đ&aacute;ng kể số lượng ấn phẩm li&ecirc;n quan đến việc sử dụng dầu neem để kiểm so&aacute;t s&acirc;u bệnh n&ocirc;ng nghiệp (Montes-Molina et al., 2008; War et al., 2012; da Costa et al., 2014 ; Gahukar, 2014; Rehman v&agrave; cộng sự, 2014; Bakry v&agrave; cộng sự, 2016). Tuy nhi&ecirc;n, nhiều nghi&ecirc;n cứu chỉ tham gia thử nghiệm ở cấp độ ph&ograve;ng th&iacute; nghiệm (in vitro), do t&iacute;nh kh&ocirc;ng ổn định của chất n&agrave;y trong điều kiện thực địa. Từ những nghi&ecirc;n cứu n&agrave;y, kh&ocirc;ng thể đưa ra kết luận chắc chắn về hiệu quả sinh học in vivo của c&aacute;c c&ocirc;ng thức, do ảnh hưởng của nhiều yếu tố m&ocirc;i trường.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nĐể khắc phục những hạn chế n&ecirc;u tr&ecirc;n, c&ocirc;ng nghệ nano đ&atilde; nổi l&ecirc;n như một c&ocirc;ng cụ mới để giải quyết c&aacute;c vấn đề về bền vững n&ocirc;ng nghiệp v&agrave; an ninh lương thực (Khot et al., 2012; Kah v&agrave; Hofmann, 2014; Kookana et al., 2014; Kah, 2015; Kashyap v&agrave; cộng sự, 2015; Fraceto v&agrave; cộng sự, 2016). Nhiều nghi&ecirc;n cứu đ&atilde; chỉ ra rằng việc đ&oacute;ng g&oacute;i c&aacute;c h&oacute;a chất n&ocirc;ng nghiệp trong c&aacute;c hệ thống nano c&oacute; thể tăng cường hiệu quả của hoạt chất, giảm độc t&iacute;nh đối với m&ocirc;i trường v&agrave; con người, v&agrave; giảm tổn thất do bay hơi, lọc v&agrave; photobleaching (Kulkarni et al., 1999; Riyajan and Sakdapipanich, 2009; Devi and Maji, 2010; de Oliveira et al., 2014; Bakry et al., 2016; Giongo et al., 2016). Từ quan điểm của n&ocirc;ng nghiệp bền vững, c&ocirc;ng nghệ nano c&oacute; thể gi&uacute;p ph&aacute;t triển c&aacute;c đầu v&agrave;o n&ocirc;ng nghiệp th&acirc;n thiện với m&ocirc;i trường, cải thiện sự an to&agrave;n v&agrave; ổn định của c&aacute;c t&aacute;c nh&acirc;n t&iacute;ch cực, tăng cường hoạt động của ch&uacute;ng trong kiểm so&aacute;t dịch hại v&agrave; do đ&oacute;, tăng sự chấp nhận của c&aacute;c nh&agrave; sản xuất (Nair et al ., 2010; Srilatha, 2011; Khot v&agrave; cộng sự, 2012; Agrawal v&agrave; Rathore, 2014; Ram v&agrave; cộng sự, 2014). Việc sử dụng c&aacute;c hạt nano cung cấp một phương tiện hiệu quả để bảo vệ dầu neem chống lại sự xuống cấp sớm, dẫn đến k&eacute;o d&agrave;i t&aacute;c dụng của n&oacute; đối với s&acirc;u bệnh mục ti&ecirc;u. Sự giải ph&oacute;ng bền vững của t&aacute;c nh&acirc;n hoạt động đ&atilde; đạt được, v&agrave; thiệt hại về m&ocirc;i trường l&agrave; tối thiểu v&igrave; c&aacute;c polyme được sử dụng c&oacute; khả năng ph&acirc;n hủy sinh học. Hơn nữa, số lượng ứng dụng của dầu neem c&oacute; thể giảm, mang lại lợi &iacute;ch kinh tế đ&aacute;ng kể (Kulkarni v&agrave; cộng sự, 1999; Isman et al., 2001; Isman, 2006; de Oliveira et al., 2014; Isman v&agrave; Grieneisen, 2014; Miresmailli v&agrave; Isman, 2014). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nMặc d&ugrave; c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu đ&atilde; chứng minh t&aacute;c dụng c&oacute; lợi của qu&aacute; tr&igrave;nh nano h&oacute;a dầu neem, một số vấn đề cần được giải quyết để t&aacute;c dụng hiệp đồng của c&aacute;c hạt nano li&ecirc;n quan đến thuốc trừ s&acirc;u thực vật n&agrave;y c&oacute; thể g&oacute;p phần đ&aacute;ng kể v&agrave;o việc kiểm so&aacute;t c&ocirc;n tr&ugrave;ng g&acirc;y hại. Những vấn đề n&agrave;y bao gồm nhu cầu: (a) quy định về việc sử dụng vật liệu nano trong n&ocirc;ng nghiệp; (b) c&aacute;c cấu tr&uacute;c nano c&oacute; thể dễ d&agrave;ng mở rộng; (c) c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu so s&aacute;nh sử dụng c&aacute;c c&ocirc;ng thức neem c&oacute; sẵn tr&ecirc;n thị trường để chứng minh chi ph&iacute; \/ lợi &iacute;ch của c&aacute;c c&ocirc;ng nghệ nano; (d) c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu chi tiết về sự ph&acirc;n hủy v&agrave; h&agrave;nh vi của c&aacute;c loại thuốc trừ s&acirc;u nano n&agrave;y trong m&ocirc;i trường; v&agrave; (e) đ&aacute;nh gi&aacute; độc t&iacute;nh đối với c&aacute;c sinh vật kh&ocirc;ng phải mục ti&ecirc;u (De Jong v&agrave; Borm, 2008; Joint Research Centre, 2015; Servin v&agrave; White, 2016). Do tầm quan trọng của dầu neem v&agrave; việc sử dụng n&oacute; tr&ecirc;n to&agrave;n thế giới để chống lại nhiều loại s&acirc;u bệnh trong c&aacute;c loại c&acirc;y trồng kh&aacute;c nhau, việc bọc nano của loại dầu n&agrave;y sẽ cho ph&eacute;p sản xuất c&aacute;c c&ocirc;ng thức ổn định hơn để kiểm so&aacute;t c&ocirc;n tr&ugrave;ng g&acirc;y hại cho c&acirc;y trồng, đặc biệt l&agrave; những lo&agrave;i thiết yếu trong ti&ecirc;u d&ugrave;ng của con người. Ngo&agrave;i ra, việc sử dụng c&ocirc;ng nghệ nano l&agrave; một c&aacute;ch tuyệt vời để chống lại sự ph&aacute;t triển sức đề kh&aacute;ng ở c&ocirc;n tr&ugrave;ng do sử dụng dầu neem bừa b&atilde;i.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTheo TegoX&nbsp;dịch<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nT&agrave;i liệu tham khảo: Neem Oil and Crop Protection: From Now to the Future<\/b>, 2016<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n","image_url":"https:\/\/tegox.vn\/datafiles\/29904\/upload\/files\/janine-joles_8nbY8W2YEE-unsplash.jpg?t=1752863200","image_thumb_url":"https:\/\/tegox.vn\/datafiles\/29904\/upload\/thumb_files\/janine-joles_8nbY8W2YEE-unsplash.jpg?t=1752863040","tags":"","count_view":3906,"seo_name":"neem-oil-va-thuoc-bao-ve-thuc-vat-tu-hien-tai-den-tuong-lai","date_update":1595919149,"date_created_format":1595919214,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/tegox.vn\/neem-oil-va-thuoc-bao-ve-thuc-vat-tu-hien-tai-den-tuong-lai"},{"id":442612,"name":"SỬ DỤNG RONG BIỂN TRONG NÔNG NGHIỆP","desc":"Rong biển thường được trộn ở dạng tươi với đất hoặc được xử l&yacute; đơn giản để khắc phục một số vấn đề<\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>\n","content":"Mặc d&ugrave; rong biển hiện nay được sử dụng cho nhiều mục đ&iacute;ch, nhưng c&aacute;c ứng dụng đầu ti&ecirc;n của rong biển l&agrave; cải tạo v&agrave; l&agrave;m ph&acirc;n b&oacute;n để cải thiện năng suất đất hoặc bổ sung thức ăn gia s&uacute;c trong thời gian thiếu nguồn thức ăn. N&ocirc;ng d&acirc;n ở v&ugrave;ng ven biển biết c&aacute;c điều kiện m&ocirc;i trường cụ thể (thủy triều, gi&oacute;, tiếp x&uacute;c bờ, d&ograve;ng chảy) cho ph&eacute;p họ khai th&aacute;c tốt nhất nguồn t&agrave;i nguy&ecirc;n n&agrave;y. Ngo&agrave;i ra, họ đ&atilde; sửa đổi c&aacute;c c&ocirc;ng cụ canh t&aacute;c hiện c&oacute; v&agrave; thiết kế giải ph&aacute;p mới để thu hoạch ch&uacute;ng từ biển v&agrave; đất liền. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/images\/rong biển 1.png\" style=\"width: 550px; height: 400px;\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nRong biển thường được trộn ở dạng tươi với đất hoặc được xử l&yacute; đơn giản để khắc phục một số vấn đề. V&iacute; dụ, rong biển c&oacute; thể được rửa với nước mưa để rửa một phần muối hoặc được ủ với chất thải hữu cơ c&ograve;n lại gi&agrave;u carbon kh&aacute;c, cải thiện chất lượng của n&oacute; để l&agrave;m ph&acirc;n b&oacute;n. Một thực tế phổ biến kh&aacute;c l&agrave; xếp rong biển tr&ecirc;n c&aacute;nh đồng, sục kh&iacute; định kỳ để loại bỏ c&aacute;c hợp chất lưu huỳnh độc hại (Milton, 1964; Craigie, 2011). Tảo n&acirc;u ph&aacute;t triển ở v&ugrave;ng nước &ocirc;n đới (đặc biệt l&agrave; Ascophyllum nodosum, Ecklonia maxima<\/i>, v&agrave; Fucus vesiculosus<\/i>) được sử dụng rộng r&atilde;i nhất trong n&ocirc;ng nghiệp, c&oacute; thể v&igrave; k&iacute;ch thước thuận tiện v&agrave; phổ biến hơn c&aacute;c lo&agrave;i kh&aacute;c. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNh&igrave;n chung rong biển được sử dụng thường xuy&ecirc;n trong n&ocirc;ng nghiệp. Tr&ecirc;n thực tế, sự hiện diện của lượng sinh khối rong biển qu&aacute; mức tr&ecirc;n bờ biển c&oacute; thể tạo t&aacute;c dụng phụ v&agrave; người ta k&ecirc;u gọi loại bỏ n&oacute;. Một trong những l&yacute; do tại sao loại bỏ rong biển ven biển l&agrave; để tr&aacute;nh thủy triều xanh, c&oacute; li&ecirc;n quan đến hiện tượng ph&uacute; dưỡng từ n&ocirc;ng nghiệp, nước thải đ&ocirc; thị v&agrave; c&ocirc;ng nghiệp, v&agrave; nu&ocirc;i trồng thủy sản (Barbara v&agrave; Cremades, 2010). Những khối lớn rong biển n&agrave;y l&agrave;m giảm đa dạng sinh học bằng c&aacute;ch g&acirc;y ra c&aacute;c điều kiện anoxic v&agrave; giải ph&oacute;ng H2S trong qu&aacute; tr&igrave;nh ph&acirc;n hủy của ch&uacute;ng, ch&uacute;ng c&oacute; t&aacute;c động m&ocirc;i trường mạnh mẽ v&agrave; l&agrave;m giảm lợi nhuận kinh tế trong c&aacute;c v&ugrave;ng thủy sản (Fei, 2004; Han et al., 2014; Niell et al., 1996). Sự hiện diện của rong biển cũng c&oacute; thể g&acirc;y rắc rối trong m&ugrave;a h&egrave; v&igrave; sự t&iacute;ch tụ v&agrave; ph&acirc;n hủy tiếp theo của n&oacute; c&oacute; thể dẫn đến m&ugrave;i h&ocirc;i hoặc thậm ch&iacute; c&aacute;c vấn đề sức khỏe cộng đồng. V&igrave; l&yacute; do n&agrave;y, c&aacute;c hội đồng địa phương thường loại bỏ rong biển khỏi c&aacute;c b&atilde;i biển, đặc biệt l&agrave; trong m&ugrave;a tắm biển (Eyras et al., 1998; Rosenberg, 1985). Một trong những c&aacute;ch kinh tế v&agrave; bền vững nhất để quản l&yacute; chất thải n&agrave;y l&agrave; sử dụng n&oacute; trong n&ocirc;ng nghiệp. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/images\/rong biển 2.png\" style=\"width: 600px; height: 500px;\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/images\/rong biển 3.png\" style=\"width: 600px; height: 500px;\" \/><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/images\/rong biển 4.png\" style=\"width: 600px; height: 500px;\" \/><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nLợi &iacute;ch n&ocirc;ng&nbsp;học từ rong biển<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nNhững t&aacute;c dụng c&oacute; lợi của rong biển đối với n&ocirc;ng nghiệp đ&atilde; được chứng minh bằng thực nghiệm bởi những người n&ocirc;ng d&acirc;n ở v&ugrave;ng ven biển từ thời cổ đại. Ngo&agrave;i ra, một số lượng lớn c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu khoa học đ&atilde; x&aacute;c định v&agrave; định lượng những lợi thế của việc sử dụng rong biển tr&ecirc;n đất v&agrave; c&acirc;y trồng.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTh&agrave;nh phần của rong biển l&agrave; một trong những nguồn lợi &iacute;ch n&ocirc;ng nghiệp đặc biệt của n&oacute; (Aitken v&agrave; Senn, 1965). Rong biển kh&aacute;c biệt r&otilde; rệt với thực vật tr&ecirc;n cạn ở chỗ n&oacute; chứa &iacute;t cellulose v&agrave; c&oacute; được độ bền cơ học từ c&aacute;c polysacarit chất nền đặc trưng (Phycroploids như agar, carrageenan, ulvans v&agrave; alginate, trong số những loại kh&aacute;c). Ngo&agrave;i ra, thay v&igrave; lưu trữ năng lượng dưới dạng tinh bột, n&oacute; lưu trữ ở dạng laminarin v&agrave; mannitol c&oacute; độ bền cao v&agrave; c&oacute; thể hoạt động như c&aacute;c t&aacute;c nh&acirc;n chelat trong đất (Metting et al., 1990).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nHơn nữa, rong biển c&oacute; chứa c&aacute;c yếu tố dinh dưỡng đa lượng v&agrave; vi lượng (nitơ, phốt pho, kali, canxi, magi&ecirc;, lưu huỳnh, clo, sắt, kẽm, đồng, molypden, mangan v&agrave; boron) (Verkleij, 1992). N&oacute; chứa một lượng lớn vitamin (Bourgougnon et al., 2011), chất k&iacute;ch th&iacute;ch sinh học v&agrave; chất kh&aacute;ng khuẩn m&agrave; sau n&agrave;y c&oacute; &iacute;ch để chống lại một số lo&agrave;i g&acirc;y hại v&agrave; bệnh thực vật (Crouch et al., 1992). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/images\/rong biển 5.png\" style=\"width: 600px; height: 500px;\" \/><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/images\/rong biển 6.png\" style=\"width: 600px; height: 500px;\" \/><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nHơn nữa, rong biển l&agrave; nguồn ph&acirc;n sinh học tự nhi&ecirc;n kh&ocirc;ng chứa mầm bệnh hoặc mầm cỏ dại, c&oacute; thể sử dụng trong n&ocirc;ng nghiệp hữu cơ. Li&ecirc;n minh ch&acirc;u &Acirc;u đ&atilde; coi rong biển ph&ugrave; hợp để sử dụng như l&agrave; ph&acirc;n b&oacute;n hữu cơ cho sản xuất hữu cơ (Hội đồng EC, 2008). Đ&acirc;y l&agrave; một lợi thế kh&aacute;c của rong biển trong n&ocirc;ng nghiệp, dựa tr&ecirc;n khảo s&aacute;t to&agrave;n cầu mới nhất của Viện nghi&ecirc;n cứu n&ocirc;ng nghiệp hữu cơ (FiBL), diện t&iacute;ch đất được sử dụng để l&agrave;m n&ocirc;ng nghiệp hữu cơ, số lượng nh&agrave; sản xuất v&agrave; b&aacute;n lẻ c&aacute;c sản phẩm hữu cơ tiếp tục ph&aacute;t triển v&agrave; đ&atilde; đạt đến đỉnh cao lịch sử (Willer et al., 2018).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nRong biển cải thiện đất trồng<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTheo Karlen v&agrave; Stott (1994), chất lượng đất l&agrave; khả năng đặc trưng của một loại chức năng ri&ecirc;ng của đất, trong ranh giới hệ sinh th&aacute;i tự nhi&ecirc;n hoặc được quản l&yacute;, để duy tr&igrave; năng suất của thực vật v&agrave; động vật, duy tr&igrave; hoặc tăng cường chất lượng nước v&agrave; kh&ocirc;ng kh&iacute;, v&agrave; hỗ trợ sức khỏe con người v&agrave; nơi ở. Chất lượng đất c&oacute; thể được đ&aacute;nh gi&aacute; theo một số chỉ số; tuy nhi&ecirc;n, Hội nghị quốc tế về đ&aacute;nh gi&aacute; v&agrave; gi&aacute;m s&aacute;t chất lượng đất (Arshad v&agrave; Martin, 2002) đ&atilde; khuyến nghị sử dụng ba th&agrave;nh phần kh&aacute;c nhau cho mục đ&iacute;ch n&agrave;y, cụ thể l&agrave;:<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n(a) một th&agrave;nh phần năng suất (khả năng của đất để cải thiện sản xuất c&acirc;y trồng);<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n(b) một th&agrave;nh phần chất lượng m&ocirc;i trường (khả năng của đất để l&agrave;m giảm t&aacute;c động của c&aacute;c chất &ocirc; nhiễm v&agrave; mầm bệnh m&ocirc;i trường, v&agrave; để ngăn ngừa thiệt hại ngo&agrave;i khu vực); v&agrave;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n(c) một th&agrave;nh phần li&ecirc;n quan đến sức khỏe (khả năng của đất để cải thiện sức khỏe của con người, động vật v&agrave; thực vật)<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nRong biển tr&ecirc;n thực tế c&oacute; thể cung cấp một số lợi thế dẫn đến chất lượng đất được cải thiện trong ba kh&iacute;a cạnh trước đ&oacute;. Do đ&oacute;, như đ&atilde; lưu &yacute; trong phần trước, rong biển l&agrave; một nguồn dinh dưỡng hữu &iacute;ch do h&agrave;m lượng kho&aacute;ng chất của n&oacute;; Ngo&agrave;i ra, n&oacute; c&oacute; chứa một số hợp chất li&ecirc;n quan đến c&aacute;c qu&aacute; tr&igrave;nh h&oacute;a l&yacute; l&agrave;m tăng khả năng cung cấp v&agrave; lưu giữ chất dinh dưỡng. V&iacute; dụ, phycroploids l&agrave; c&aacute;c polyelectrolytes anion phản ứng cao v&agrave; do đ&oacute; trao đổi cation tuyệt vời với mục đ&iacute;ch giữ lại c&aacute;c chất dinh dưỡng trong đất (Garcı M&igrave;nha v&agrave; Martel, 2000). Rong biển c&oacute; chứa c&aacute;c chất hữu cơ kh&aacute;c, bao gồm axit, methionine, alginate v&agrave; Fucoidan m&agrave; n&oacute; c&oacute; thể tạo ra một số chất dinh dưỡng v&agrave; tăng khả dụng sinh học của ch&uacute;ng (Khan et al., 2009; Lynn, 1972). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nRong biển cung cấp h&agrave;m lượng Ca cao v&agrave; sự hiện diện của alginate, tạo ra phức nh&ocirc;m trao đổi, do đ&oacute; v&ocirc; hiệu h&oacute;a t&iacute;nh axit của đất gi&agrave;u Al (đất ph&egrave;n) (Crouch et al., 1990; Eyras et al., 1998 ; Lo B&iacute;pez-Mosquera v&agrave; Pazos, 1997). Rong biển cũng t&aacute;c động đến c&aacute;c t&iacute;nh chất vật l&yacute; của đất. Do đ&oacute;, n&oacute; cải thiện cấu tr&uacute;c đất v&agrave; tăng khả năng giữ nước. Chất nền phycocolloids c&oacute; thể tạo th&agrave;nh một mạng lưới với c&aacute;c đặc t&iacute;nh lưu biến duy nhất cho ph&eacute;p giữ lại một lượng lớn nước; do đ&oacute;, ch&uacute;ng c&oacute; thể hoạt động như v&ograve;i lấy nước (Garcı dữa v&agrave; Martel, 2000). Muối axit alginic li&ecirc;n kết c&aacute;c ion kim loại trong đất để tạo th&agrave;nh c&aacute;c khối lượng ph&acirc;n tử cao c&oacute; t&aacute;c dụng cải thiện cấu tr&uacute;c đất (Khan et al., 2009) v&agrave; giữ ẩm đất, do đ&oacute; l&agrave;m giảm y&ecirc;u cầu tưới ti&ecirc;u (Lattner et al., 2003; Verkleij, 1992 ). Ngo&agrave;i ra, t&iacute;nh chất nhớt, keo của c&aacute;c chất keo n&agrave;y cho ph&eacute;p ch&uacute;ng để tạo th&agrave;nh một lớp hydrat h&oacute;a mỏng tr&ecirc;n đất gi&uacute;p cải thiện cấu tr&uacute;c v&agrave; chống x&oacute;i m&ograve;n (Garcı&acute;av&agrave; Martel, 2000). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nRong biển c&oacute; chứa hơn 5000 loại enzyme kh&aacute;c nhau (Canales Lo Muffpez, 1999), đặc biệt th&uacute; vị l&agrave; c&aacute;c oxyoreductase v&agrave; hydrolase, tương ứng x&uacute;c t&aacute;c oxi h&oacute;a khử v&agrave; phản ứng thủy ph&acirc;n. Oxidoreductase cung cấp một bức tranh tổng thể về c&aacute;c qu&aacute; tr&igrave;nh vi sinh vật đất, trong khi hydrolase cung cấp th&ocirc;ng tin cụ thể về c&aacute;c chu tr&igrave;nh h&oacute;a sinh của C, N, S v&agrave; P (Garcı&ecirc;a-Izquierdo et al., 2003; Gil-Sotres et al., 2005). Gần đ&acirc;y, Wang v&agrave; cộng sự. (2018) đ&atilde; t&igrave;m thấy ph&acirc;n b&oacute;n rong biển để tăng c&aacute;c hoạt động của vi sinh vật v&agrave; enzyme trong đất. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nHoạt động sinh học cũng t&aacute;c động, gi&aacute;n tiếp l&ecirc;n cấu tr&uacute;c đất. Do đ&oacute;, việc giải ph&oacute;ng carbon dioxide tạo điều kiện cho sục kh&iacute;, từ đ&oacute; th&uacute;c đẩy sự ph&aacute;t triển của rễ c&acirc;y v&agrave; tăng hoạt động của vi sinh vật trong đất (Eyras et al., 1998; Gandhiyappan v&agrave; Perumal, 2001; Moore, 2005). Rong biển cũng c&oacute; t&aacute;c dụng thuận lợi đối với sinh học đất bằng c&aacute;ch k&iacute;ch hoạt sự ph&aacute;t triển của hệ vi sinh vật c&oacute; lợi (Chen v&agrave; cộng sự, 2003; Khan v&agrave; đồng sự, 2009; Kuwada et al., 2000, 2006). Ishii et al. (2000) đ&atilde; t&igrave;m thấy sự ph&acirc;n hủy enzyme của axit alginic để th&uacute;c đẩy đ&aacute;ng kể sự tăng trưởng của sợi nấm v&agrave; sự k&eacute;o d&agrave;i mycorrhiza của arbuscular, do đ&oacute; cải thiện sự hấp thu phốt pho của thực vật. Ngo&agrave;i ra, Khan et al. (2012) đ&atilde; t&igrave;m thấy rong biển để tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn Sinorizobium x&acirc;m nhập, c&ugrave;ng với rễ c&acirc;y họ đậu, gi&uacute;p cố định nitơ trong kh&iacute; quyển. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nRong biển chứa một lượng lớn muối (đặc biệt l&agrave; NaCl) v&agrave; do đ&oacute; c&oacute; thể dẫn đến nhiễm mặn khi sử dụng một lượng lớn v&agrave;o đất ở khu vực kh&ocirc; cằn v&agrave; b&aacute;n kh&ocirc;; tuy nhi&ecirc;n, vấn đề n&agrave;y c&oacute; thể được giải quyết dễ d&agrave;ng bằng c&aacute;ch rửa n&oacute; trước khi ứng dụng (Illera-Vives et al., 2015a). Mặc d&ugrave; c&oacute; h&agrave;m lượng muối cao, rong biển c&oacute; chứa c&aacute;c enzyme c&oacute; thể thủy ph&acirc;n một số th&agrave;nh phần đất th&agrave;nh c&aacute;c hợp chất kh&ocirc;ng h&ograve;a tan, do đ&oacute; tạo điều kiện cho qu&aacute; tr&igrave;nh khử kho&aacute;ng v&agrave; khử muối (Canales Lo Muffpez, 1999).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c đặc t&iacute;nh polyanionic của rong biển v&agrave; tảo đơn b&agrave;o đ&atilde; tỏ ra hữu &iacute;ch trong việc khắc phục đất bị &ocirc; nhiễm kim loại nặng (Metting et al., 1988). Tuy nhi&ecirc;n, c&aacute;c t&iacute;nh chất như vậy c&oacute; thể c&oacute; t&aacute;c dụng phụ khi đất được b&oacute;n rong biển từ c&aacute;c khu vực bị &ocirc; nhiễm, n&oacute; c&oacute; thể l&agrave;m tăng mức độ c&aacute;c chất h&ograve;a tan trong nước biển (v&iacute; dụ: Cr, Pb, As, Hg, Sr, c&aacute;c nguy&ecirc;n tố ph&oacute;ng xạ) l&ecirc;n đến 4 lần, qua đ&oacute; giới thiệu &ocirc; nhiễm trong đất n&ocirc;ng nghiệp (Garcı dữa v&agrave; Martel, 2000; Sudharsan et al., 2012). Do đ&oacute;, rong biển cho mục đ&iacute;ch n&ocirc;ng nghiệp n&ecirc;n được lấy một c&aacute;ch l&yacute; tưởng từ c&aacute;c khu vực kh&ocirc;ng bị &ocirc; nhiễm để tr&aacute;nh kết hợp c&aacute;c chất g&acirc;y &ocirc; nhiễm bất lợi như Cd v&agrave;o đất. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nRong biển l&agrave; một chất k&iacute;ch th&iacute;ch sinh học<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nKh&aacute;i niệm về chất k&iacute;ch th&iacute;ch sinh học của người Viking l&agrave; kh&aacute; mới v&agrave; chưa được x&aacute;c định r&otilde; r&agrave;ng. Trong một b&aacute;o c&aacute;o của Ủy ban Ch&acirc;u &Acirc;u, du Jardin (2012) đ&atilde; định nghĩa c&aacute;c chất k&iacute;ch th&iacute;ch sinh học thực vật l&agrave; c&aacute;c chất v&agrave; nguy&ecirc;n liệu, ngoại trừ c&aacute;c chất dinh dưỡng v&agrave; thuốc trừ s&acirc;u, khi &aacute;p dụng cho c&acirc;y, hạt hoặc chất nền trong c&aacute;c c&ocirc;ng thức cụ thể, c&oacute; khả năng sửa đổi qu&aacute; tr&igrave;nh sinh l&yacute; của thực vật theo c&aacute;ch cung cấp lợi &iacute;ch tiềm năng cho sự tăng trưởng, ph&aacute;t triển v&agrave; \/ hoặc phản ứng căng thẳng. Do đ&oacute;, c&aacute;c chất k&iacute;ch th&iacute;ch sinh học c&oacute; t&aacute;c dụng sinh l&yacute; đối với thực vật, thực tế, một số nghi&ecirc;n cứu đ&atilde; chỉ ra rằng ch&uacute;ng c&oacute; thể l&agrave;m thay đổi hệ thống chuyển h&oacute;a thực vật (Battacharyya et al., 2015). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nSự hiện diện của chất k&iacute;ch th&iacute;ch sinh học trong rong biển đặc biệt r&otilde; r&agrave;ng khi được sử dụng ở dạng chiết xuất. Bởi v&igrave; chiết xuất rong biển được sử dụng ở độ pha lo&atilde;ng cao (1000 lần hoặc cao hơn), lợi &iacute;ch của ch&uacute;ng đối với c&acirc;y trồng kh&ocirc;ng thể chỉ được quy cho hiệu quả b&oacute;n ph&acirc;n hoặc cải thiện t&iacute;nh chất của đất. Thay v&agrave;o đ&oacute;, một hiệu ứng bổ sung từ c&aacute;c chất th&uacute;c đẩy sự ph&aacute;t triển của thực vật phải được sử dụng. Finnie v&agrave; Van Staden (1985) đ&atilde; t&igrave;m thấy những t&aacute;c dụng thuận lợi của chất chiết xuất biến mất khi tro h&oacute;a v&agrave; kết luận rằng việc cải tiến c&acirc;y trồng phải l&agrave; do c&aacute;c hợp chất hữu cơ c&oacute; trong dung dịch c&ocirc; đặc. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c x&eacute;t nghiệm miễn dịch đ&atilde; cho ph&eacute;p x&aacute;c định nhiều hợp chất c&oacute; t&aacute;c dụng k&iacute;ch th&iacute;ch sinh học (du Jardin, 2015). Ph&acirc;n b&oacute;n lỏng rong biển đầu ti&ecirc;n được b&aacute;n tr&ecirc;n thị trường dưới t&ecirc;n Maxicrop v&agrave;o năm 1949 v&agrave; đến năm 1975, Booth đ&atilde; cho rằng c&aacute;c t&aacute;c dụng chiết xuất rong biển như cải thiện khả năng nảy mầm v&agrave; chống stress. Rong biển c&oacute; thể c&oacute; nhiều t&aacute;c dụng k&iacute;ch th&iacute;ch sinh học đối với c&acirc;y trồng (Craigie, 2011; Battacharyya et al., 2015), bao gồm cải thiện sự nảy mầm (Sivritepe v&agrave; Sivritepe, 2008), tăng trưởng (Basak, 2008), ph&aacute;t triển rễ (Crouch v&agrave; Van Staden, 1991 ; Finnie v&agrave; Van Staden, 1985), sự hấp thu chất dinh dưỡng (Castaings et al., 2011; Krouk et al., 2010; ; Luthje and Bottger, 1995), ra hoa (Basak, 2008), chất lượng v&agrave; năng suất c&acirc;y trồng (Povolny, 1981; Chouliara et al., 2009), v&agrave; h&agrave;m lượng dinh dưỡng v&agrave; đời sống c&acirc;y trồng hữu &iacute;ch (Kamel, 2014). Những ảnh hưởng n&agrave;y đặc biệt được đ&aacute;nh dấu đối với c&aacute;c c&acirc;y trồng ph&aacute;t triển trong điều kiện dưới mức tối ưu (Craigie, 2011; Crouch v&agrave; Van Staden, 1994). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c chất k&iacute;ch th&iacute;ch sinh học thực vật được điều chế chủ yếu từ tảo n&acirc;u, c&aacute;c lo&agrave;i được sử dụng kh&aacute;c nhau giữa c&aacute;c địa điểm (du Jardin, 2015; McHugh, 2003). C&aacute;c lo&agrave;i được sử dụng rộng r&atilde;i nhất cho sản xuất l&agrave; A. nodosum, Laminaria spp., E. maxima, Sargassum spp., <\/i>v&agrave; Durvillaea spp<\/i>. (Craigie, 2011; Verkleij, 1992). Mặc d&ugrave; c&aacute;c th&agrave;nh phần cụ thể chịu tr&aacute;ch nhiệm cho c&aacute;c đặc t&iacute;nh sinh học của rong biển v&agrave; cơ chế hoạt động của ch&uacute;ng vẫn c&ograve;n g&acirc;y tranh c&atilde;i (Craigie, 2011), theo Arioli et al. (2015) hầu hết c&aacute;c ph&aacute;t hiện khoa học cho thấy rằng ch&uacute;ng l&agrave; do c&aacute;c chất thuộc c&aacute;c loại sau: <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n(a) hormone tăng trưởng (auxin, cytokinin, ethylene, gibberellin, axit abscisic);<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n(b) c&aacute;c hợp chất amoni bậc bốn (betaines, proline);<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n(c) polysacarit (alginate); v&agrave;<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n(d) c&aacute;c nguy&ecirc;n tố vi lượng v&agrave; c&aacute;c ph&acirc;n tử dựa tr&ecirc;n lipid (sterol).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nPhản ứng của thực vật đối với chiết xuất rong biển phần lớn được quy cho c&aacute;c hormone c&oacute; trong rong biển (du Jardin, 2015; Garcı a v&agrave; Martel, 2000). Tr&ecirc;n thực tế, t&aacute;c dụng của ch&uacute;ng rất giống với phytohormone, th&uacute;c đẩy tăng trưởng thực vật ở nồng độ thấp nhưng ức chế ở mức cao (Battacharyya et al., 2015). Giống như thực vật bậc cao, rong biển chứa phytohormone tự nhi&ecirc;n v&igrave; n&oacute; cần c&aacute;c chất điều h&ograve;a tăng trưởng n&agrave;y để kiểm so&aacute;t c&aacute;c sự kiện h&igrave;nh th&aacute;i trong v&ograve;ng đời của n&oacute; (Stirk et al., 2003); tuy nhi&ecirc;n, qu&aacute; tr&igrave;nh trao đổi chất v&agrave; điều h&ograve;a c&aacute;c hormone như vậy phức tạp hơn nhiều ở thực vật bậc cao, do c&oacute; nhiều h&igrave;nh th&aacute;i m&agrave; ch&uacute;ng phải trải qua (Auer, 1997). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nSự hiện diện của c&aacute;c hormone như cytokin, auxin v&agrave; axit abscisic c&ugrave;ng với c&aacute;c hợp chất kh&aacute;c giống như hormone như sterol v&agrave; polyamide, trong rong biển đ&atilde; được chứng minh rộng r&atilde;i (Battacharyya et al., 2015; Craigie, 2011; du Jardin, 2015; ; Khan v&agrave; cộng sự, 2009; Stirk v&agrave; cộng sự, 2014; Stirk v&agrave; cộng sự, 2003). Tuy nhi&ecirc;n, hoạt động của c&aacute;c chất giống như hormone c&oacute; trong rong biển kh&ocirc;ng thể chỉ được quy cho h&agrave;m lượng hormone của n&oacute; (Battacharyya et al., 2015). Do đ&oacute;, mặc d&ugrave; c&oacute; sự kh&aacute;c biệt lớn về h&agrave;m lượng phytohormone của rong biển được thu hoạch trong c&aacute;c m&ugrave;a kh&aacute;c nhau (Featonby-Smith v&agrave; Van Staden, 1984), lợi &iacute;ch của n&oacute; vẫn c&ograve;n trong suốt cả năm Craigie (2011). C&aacute;c ph&acirc;n tử hữu cơ lớn kh&aacute;c như oligomers, polysacarit v&agrave; phlorotannin đ&oacute;ng g&oacute;p cho những lợi &iacute;ch đ&oacute; (Craigie, 2011; Stirk et al., 2020). C&aacute;c ph&acirc;n tử n&agrave;y k&iacute;ch th&iacute;ch sự trao đổi chất của thực vật v&agrave; c&aacute;c phản ứng bảo vệ của n&oacute; bằng c&aacute;ch thay đổi sự tổng hợp của phytohormone nội sinh (Wally et al. 2013), bằng c&aacute;ch tăng v&agrave; điều h&ograve;a c&aacute;c gen sinh tổng hợp hormone (Stirk et al., 2020). Mặc d&ugrave; nhiều th&agrave;nh phần rong biển v&agrave; cơ chế hoạt động của ch&uacute;ng vẫn chưa được biết, nhưng ch&uacute;ng c&oacute; thể hoạt động theo phương thức hiệp đồng (Battacharyya et al., 2015; Fornes et al., 2002; Vernieri et al., 2005).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nRong biển sở hữu hoạt động thẩm thấu v&agrave; cung cấp sự bảo vệ enzyme khỏi betaine v&agrave; glycylbetaine, hoạt động tương tự như cytokinin bằng c&aacute;ch cải thiện t&iacute;nh kh&aacute;ng thực vật đối với stress lạnh v&agrave; l&atilde;o h&oacute;a (Garcı ỉa v&agrave; Martel, 2000). Ngo&agrave;i ra, n&oacute; c&oacute; thể l&agrave;m tăng khả năng chịu đựng của thực vật đối với một loạt c&aacute;c căng thẳng phi sinh học như nhiễm mặn (Neily et al., 2008), hạn h&aacute;n (Little v&agrave; Neily, 2010; Mancuso et al., 2006), sương gi&aacute; (Rayirath et al., 2009 ) v&agrave; nhiệt độ cao (Moeller v&agrave; Smith, 1998). Ngo&agrave;i ra, một số hợp chất rong biển c&oacute; chứa (v&iacute; dụ, polysacarit v&agrave; c&aacute;c dẫn xuất của ch&uacute;ng) c&oacute; thể k&iacute;ch hoạt cơ chế ph&ograve;ng chống mầm bệnh (Vera et al., 2011) để tăng sức đề kh&aacute;ng với s&acirc;u bệnh bằng c&aacute;ch tăng sản xuất protein li&ecirc;n quan đến mầm bệnh như PR1, phenylalanine ammonium lyase (PAL) v&agrave; glycoprotein gi&agrave;u hydroxyproline (Moon v&agrave; Anderson, 2003, 2006). <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nRong biển trong n&ocirc;ng nghiệp<\/b><\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTừ giữa thế kỷ 20, ph&acirc;n b&oacute;n từ rong biển đ&atilde; được thay thế bởi nhiều loại chiết xuất đang ng&agrave;y c&agrave;ng được sử dụng l&agrave;m chất k&iacute;ch th&iacute;ch sinh học trong n&ocirc;ng nghiệp hiện đại (Battacharyya et al., 2015; McHugh, 2003; Metting et al., 1990). Việc sử dụng chiết xuất ng&agrave;y c&agrave;ng tăng c&oacute; lẽ đ&atilde; được th&uacute;c đẩy bởi sự dễ vận chuyển v&agrave; lưu trữ của ch&uacute;ng, v&agrave; do hoạt t&iacute;nh nhanh ch&oacute;ng của c&aacute;c hoạt chất của chiết xuất rong biển tr&ecirc;n c&acirc;y trồng (McHugh, 2003; Metting et al., 1990). Tr&ecirc;n thực tế, chiết xuất rong biển cho đến nay đ&atilde; được chấp nhận rộng r&atilde;i bởi ng&agrave;nh trồng trọt (McHugh, 2003); Ngo&agrave;i ra, hầu hết c&aacute;c nghi&ecirc;n cứu về sử dụng n&ocirc;ng nghiệp của rong biển đ&atilde; tập trung v&agrave;o c&acirc;y trồng l&agrave;m vườn. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nC&aacute;c hợp chất hoạt t&iacute;nh sinh học trong rong biển thu được bằng c&aacute;ch chiết xuất bằng nước, axit hoặc kiềm hoặc th&ocirc;ng qua qu&aacute; tr&igrave;nh đ&ocirc;ng lạnh hoặc vỡ tế b&agrave;o dưới &aacute;p suất cao (Sharma et al., 2014). Tất cả c&aacute;c phương ph&aacute;p n&agrave;y tr&aacute;nh sự xuống cấp của c&aacute;c sản phẩm mục ti&ecirc;u. Một số chiết xuất rong biển được sử dụng để tăng hiệu quả của ph&acirc;n b&oacute;n th&ocirc;ng thường bằng c&aacute;ch giảm liều để cải thiện sự c&acirc;n bằng kinh tế v&agrave; m&ocirc;i trường. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/images\/rong biển 7.png\" style=\"width: 600px; height: 500px;\" \/><\/p>\n\n<img alt=\"\" src=\"\/datafiles\/29904\/upload\/images\/rong biển 8.png\" style=\"width: 600px; height: 270px;\" \/><\/p>\n\n&nbsp;<\/p>\n\nViệc ủ ph&acirc;n đặc biệt hữu &iacute;ch ở những khu vực nơi rong biển ph&aacute;t triển qu&aacute; mức tạo ra một lượng lớn chất thải, đ&ograve;i hỏi phải quản l&yacute; đ&uacute;ng c&aacute;ch. Một số t&aacute;c giả đ&atilde; ủ rong biển để lấy ph&acirc;n b&oacute;n v&agrave; nhận thấy qu&aacute; tr&igrave;nh n&agrave;y c&oacute; hiệu quả về mặt kinh tế v&agrave; m&ocirc;i trường (Cuomo et al., 1995; Eyras v&agrave; Sar, 2003; Maz e et al., 1993; Potoky et al., 1988; Vallini v&agrave; cộng sự, 1993). Tuy nhi&ecirc;n, tỷ lệ C \/ N thấp của rong biển đ&ograve;i hỏi sự pha trộn của n&oacute; với một vật liệu gi&agrave;u carbon như m&ugrave;n cưa (Eyras et al., 1998), trấu (Wang et al., 2009), rơm (Wosnitza v&agrave; Barrantes, 2006), b&atilde; m&iacute;a (Cole et al., 2016), hoặc vỏ c&acirc;y th&ocirc;ng (Illera-Vives et al., 2013) hoặc c&aacute;c th&agrave;nh phần kh&aacute;c. Rong biển cũng c&oacute; thể được ủ với c&aacute;c vật liệu gi&agrave;u dinh dưỡng kh&aacute;c như chất thải của c&aacute; (Illera-Vives et al., 2013) hoặc ph&acirc;n (Wosnitza v&agrave; Barrantes, 2006) để tăng độ dinh dưỡng ph&acirc;n b&oacute;n của sản phẩm tạo ra. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTuy nhi&ecirc;n, qu&aacute; tr&igrave;nh chế biến c&oacute; thể l&agrave;m thay đổi chất lượng c&aacute;c chất k&iacute;ch th&iacute;ch sinh học c&oacute; trong rong biển. Do đ&oacute;, một số hợp chất hoạt t&iacute;nh sinh học như hormone tăng trưởng v&agrave; chất chống oxy h&oacute;a dễ bị ph&acirc;n hủy ở nhiệt độ cao (Sharma et al., 2014; Stirk et al., 2004), v&igrave; vậy chất chiết xuất thường thu được từ rong biển lạnh hoặc đ&ocirc;ng lạnh (Sharma et al., 2014).<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nTheo TegoX&nbsp;dịch<\/span><\/span><\/span><\/p>\n\nT&agrave;i liệu tham khảo: Chapter 19 - Agricultural uses of seaweed<\/b>, Book: Sustainable Seaweed Technologies Cultivation, Biorefinery, and Applications<\/b>, 2020. <\/span><\/span><\/span><\/p>\n","image_url":"https:\/\/tegox.vn\/datafiles\/29904\/upload\/images\/lauren-probyn-N4jps_9U0Pc-unsplash.jpg?t=1752863233","image_thumb_url":"https:\/\/tegox.vn\/datafiles\/29904\/upload\/thumb_images\/lauren-probyn-N4jps_9U0Pc-unsplash.jpg?t=1761009334","tags":"","count_view":5608,"seo_name":"su-dung-rong-bien-trong-nong-nghiep","date_update":1593593669,"date_created_format":1593594442,"meta_title":"","meta_desc":"","meta_keyword":"","qr_code":"https:\/\/tegox.vn\/su-dung-rong-bien-trong-nong-nghiep"}],"content_pagging":{"firstCurrentItem":30,"lastCurrentItem":36,"total":42,"limit":6,"currentPage":"6","total_page":7,"pages":[{"active":false,"disable":false,"type":"first","page":1,"url":"https:\/\/tegox.vn\/tin-tuc?check_timer=1&check_type=0&page=1"},{"active":false,"disable":false,"type":"prev","page":5,"url":"https:\/\/tegox.vn\/tin-tuc?check_timer=1&check_type=0&page=5"},{"active":false,"disable":false,"type":"page","page":2,"url":"https:\/\/tegox.vn\/tin-tuc?check_timer=1&check_type=0&page=2"},{"active":false,"disable":false,"type":"page","page":3,"url":"https:\/\/tegox.vn\/tin-tuc?check_timer=1&check_type=0&page=3"},{"active":false,"disable":false,"type":"page","page":4,"url":"https:\/\/tegox.vn\/tin-tuc?check_timer=1&check_type=0&page=4"},{"active":false,"disable":false,"type":"page","page":5,"url":"https:\/\/tegox.vn\/tin-tuc?check_timer=1&check_type=0&page=5"},{"active":true,"disable":false,"type":"page","page":6,"url":"javascript:void(0)"},{"active":false,"disable":false,"type":"page","page":7,"url":"https:\/\/tegox.vn\/tin-tuc?check_timer=1&check_type=0&page=7"},{"active":false,"disable":false,"type":"next","page":7,"url":"https:\/\/tegox.vn\/tin-tuc?check_timer=1&check_type=0&page=7"},{"active":false,"disable":false,"type":"last","page":7,"url":"https:\/\/tegox.vn\/tin-tuc?check_timer=1&check_type=0&page=7"}]}},"widget_95195":{"content_data":{"content":"See more\n<\/span><\/span>"}},"widget_95198":{"content_data":{"content":"Date:<\/p>"}},"widget_95201":{"content_data":{"content":"View:<\/p>"}},"widget_112192":{"content_data":{"content":"VFI 7-6, B219A-B219B Lot, Street C, Thai Hoa Industrial Park, Duc Lap Commune, &nbsp;Tay Ninh&nbsp;Province, Vietnam<\/p>\n"}},"widget_111564":{"content_data":{"content":"<\/span>"}},"widget_111567":{"content_data":{"content":"<\/span><\/span>"}},"widget_111570":{"content_data":{"content":"<\/span>"}},"widget_98175":{"content_data":{"content":"Tegox technology COMPANY limited<\/span>"}},"widget_98176":{"content_data":{"content":"VFI&nbsp;7-6, B219A-B219B Lot, Street C, Thai Hoa Industrial Park, Duc Lap Commune,&nbsp;Tay Ninh&nbsp;Province, Vietnam<\/p>\n\nHotline: +84 272 249 6345<\/p>\n\nEmail: support@tegox.vn<\/p>\n"}},"widget_98183":{"content_data":{"content":"Statistics<\/span><\/span>"}},"category_desc":"","title_page":"NEWS"}