SAU 4 NĂM, El Niño CÓ NGUY CƠ KHIẾN ĐÔNG NAM Á PHẢI CHUẨN BỊ SẴN SÀNG

Khả năng quay trở lại của hiện tượng thời tiết El Niño có nguy cơ lặp lại giống như trận khói lửa năm 2015, khi các đám cháy từ các vùng đất có nhiều than bùn bùng cháy làm nghẹt thở khu vực Đông Nam Á. Các chuyên gia nói rằng khối khu vực này, vốn đã ngột ngạt ở phía bắc, cần phải chuẩn bị cho một đợt bùng phát khói lửa tồi tệ khác.

Trong 4 năm qua, Đông Nam Á (ĐNA) phần lớn đã thoát khỏi những làn khói (do cháy) dày đặc được gọi là “mây mù”. Tuy nhiên khả năng quay trở lại của hiện tượng thời tiết khô hạn El Niño đang thử thách khả năng sẵn sàng ứng phó với hỏa hoạn của ĐNA khi miền bắc ASEAN đang trải qua một số đợt ô nhiễm không khí tồi tệ nhất trong thập kỷ qua.

Bầu trời đầy khói bụi ở miền bắc Thái Lan đã dẫn đến mức độ PM2.5 – ô nhiễm không khí dạng hạt bụi mịn xâm nhập sâu vào phổi – cao gấp 22 lần so với giới hạn khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới – và khiến gần 2 triệu người mắc bệnh hô hấp phải nhập viện kể từ đầu năm.

Lào, miền nam Myanmar và miền bắc Việt Nam cũng có chất lượng không khí kém tương tự. Tuần này, Luang Prabang, Yangon và Hà Nội được xếp vào danh sách những thành phố ô nhiễm không khí tồi tệ nhất thế giới, theo IQAir, một công ty giám sát ô nhiễm không khí cộng đồng.

Việc đốt chất thải nông nghiệp theo mùa đã gánh một phần trách nhiệm đối với tình trạng sương mù ở phía bắc Asean.

“Còn quá sớm để đổ lỗi cho một công ty hoặc ngành cụ thể [về tình trạng sương mù ở phía bắc Asean], nhưng các giai đoạn trước đây có liên quan đến việc mở rộng trồng ngô để cung cấp cho chuỗi cung ứng thức ăn chăn nuôi trong khu vực và toàn cầu. Ngoài ra còn có việc đốt rơm rạ và các phế phẩm nông nghiệp khác [góp phần tạo nên khói mù].” Giám đốc Faizal Parish của Trung tâm Môi trường Toàn cầu (GEC) phi lợi nhuận có trụ sở tại Kuala Lumpur cho hay.

Giờ đây, các nhà khoa học lo ngại rằng khả năng El Niño quay trở lại có thể đồng nghĩa với việc bầu trời đầy khói ở phần còn lại của khu vực khi mùa khô đến gần.

Vài năm gần đây đã chứng kiến sự diễn ra bất thường của các sự kiện La Niña liên tiếp, có nghĩa là thời tiết ẩm ướt ở phần lớn khu vực. Nhưng bây giờ mô hình thời tiết có thể chuyển sang điều kiện El Nino, Giáo sư Ben Horton, giám đốc Đài quan sát Trái đất Singapore, một đơn vị của Đại học Công nghệ Nanyang theo dõi biến đổi khí hậu cho biết.

El Niño và La Niña là các giai đoạn đối lập của El Niño Southern Oscillation (ENSO), một sự thay đổi nhiệt độ giữa đại dương và bầu khí quyển ở phía đông-trung tâm vùng nhiệt đới Thái Bình Dương. El Nino là giai đoạn nóng, La Niña là giai đoạn lạnh.

Đợt El Nino gần đây nhất vào năm 2016, đã làm trầm trọng thêm các vụ cháy rừng ở Đông Nam Á, chủ yếu ở các vùng đất có nhiều than bùn của Indonesia, được rút cạn nước để sản xuất dầu cọ và bột giấy và giấy, ước tính đã giết chết khoảng 100.000 người sớm do ngạt khói và tiêu tốn 35 tỷ USD để kiểm soát. Horton cho biết những dự đoán rằng khu vực này đang hướng tới hiện tượng El Niño là “chưa đủ cụ thể”.

Tuy nhiên, El Niño quay trở lại có thể dẫn đến những đợt nắng nóng chưa từng có, khiến năm 2023 nóng hơn năm 2022, Horton dự đoán. Ông lưu ý, những đợt nắng nóng như vậy có thể dẫn đến tình trạng mất an ninh lương thực, nước và nghèo đói cho hàng triệu người.

Sẵn sàng chống cháy rừng?

Faizal Parish, Giám đốc Trung tâm Môi trường Toàn cầu (GEC) phi lợi nhuận có trụ sở tại Kuala Lumpur, cho biết cường độ của đám cháy và khói năm nay sẽ phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hạn hán cũng như các biện pháp phòng chống cháy nổ. Ông cho biết có nguy cơ một số quốc gia ASEAN trở nên “tự mãn” sau những năm mưa liên tiếp.

Tuy nhiên, ông cho biết Indonesia nên chuẩn bị tốt hơn so với năm 2015, sau đó các cơ quan chính phủ chịu trách nhiệm quản lý hỏa hoạn và đất than bùn, nỗ lực ngăn chặn đám cháy bùng phát ở những khu vực dễ bị tổn thương. Nhiều vụ hỏa hoạn là do nông dân cố ý gây ra, vì đốt đất là cách rẻ hơn để dọn sạch đất để trồng trọt hơn là sử dụng máy móc. Các vùng đất nhiều than bùn được các công ty trồng trọt công nghiệp lấy nước để trồng trọt rất dễ bị cháy và sẽ tiếp tục cháy lâu sau khi chúng bắt lửa, vì đất giàu carbon bị đốt cháy dưới lòng đất.

“Tôi tin rằng Indonesia đang chuẩn bị tốt cho El Niño. Tuy nhiên, đối với các quốc gia thành viên ASEAN khác, tôi không chắc vì ngân sách và năng lực phòng chống cháy nổ vẫn còn rất hạn chế ở các quốc gia khác, bằng chứng là các đám cháy lớn và khói mù ở phía bắc ASEAN,” Parish nói. Parish cho biết tổ chức của ông không mong đợi một đợt hạn hán và sương mù nghiêm trọng như năm 2015, đồng thời nói thêm rằng những hiện tượng như vậy rất khó dự đoán.

TegoX dịch thuật

Link: https://www.eco-business.com/news/after-four-wet-years-complacency-and-el-nino-risk-southeast-asias-haze-preparedness-as-fires-choke-northern-nations/?sw-signup=true